De vrouwen van de Poolse klussers
HP/de Tijd
De Zuid-Poolse streek Opole zag de laatste twintig jaar zijn mannelijke inwoners naar het buitenland vertrekken. Hun vrouwen bleven achter en moesten zich noodgedwongen emanciperen. Sommigen zijn burgemeester, brandweervrouw en houthakker tegelijk. Met Kerst komen de mannen weer thuis.
‘Eigenlijk is mijn man hier niet meer nodig,” zegt Bernadeta Poplucz. Ze zit aan de keukentafel van haar woning in het Zuid-Poolse Lubieszów – dat ‘dorp om leuk te vinden’ betekent – en staart naar haar koffie. Het is een conclusie die haar zichtbaar pijn doet. Bernadeta (47) ontmoette haar man Jerzy (nu 57) op het werk. Zij was receptioniste bij een installatiebedrijf, hij een van de elektriciëns. Ze werden verliefd en kozen samen voor de Poolse droom: huisje, boompje, beestje en een groot gezin. Maar het bedrijf ging failliet en nergens in de omgeving was er vraag naar elektriciëns. Een ander beroep zag Jerzy niet zitten. Na een jaar van schaarse, tijdelijke klussen hoorde hij via via over mogelijkheden in Duitsland. “En hij vertrok,” zegt Bernadeta. Eerst zou het voor een jaar zijn, maar daarna was er in Polen nog steeds geen kans op werk, en dus bleef Jerzy in Duitsland. Nu al zestien jaar.
‘Eigenlijk is mijn man hier niet meer nodig.’
Eens in de drie maanden komt hij een week naar huis. De eerstvolgende hereniging is met Kerst. Dan zal hij de oprit van hun grijsstenen woning oprijden, een rondje door hun goed onderhouden tuin lopen, hun valse herdershond horen blaffen en zijn vijf eigen dochters en twee aangenomen dochters begroeten. De Poolse droom van Bernadeta en Jerzy mag dan zijn uitgekomen, het is wel ten koste gegaan van hun relatie.
Bernadeta is inmiddels ook niet meer de vrouw die Jerzy trouwde. Toen hij vertrok, kon zij een baantje bij een kinderdagverblijf krijgen. Iedere dag ging ze daarnaartoe en na het werk ging ze weer naar huis. “Het werd een sleur,” zegt Bernadeta. Ze was eenzaam. Ze zocht Jerzy op toen hij twee jaar in Duitsland was. Ze wilde zich samen met haar gezin bij hem voegen, maar hij wilde niet dat Duitsland hun thuis zou worden en ze Polen zouden vergeten. En dus ging Bernadeta terug naar Lubieszów. “Dat was een grote vergissing,” zegt ze en slaat haar ogen neer. Opnieuw een pijnlijke conclusie. Ze had moeten blijven, want door deze constructie groeiden ze steeds verder uit elkaar.
