‘Ben je opgelucht?’
Die vraag heb ik de afgelopen weken veel gekregen.

Ik ken het nog van vorige boeken: je werkt er jarenlang aan, je twijfelt of het ooit een geheel wordt, en dan ligt het ineens met kaft en al in de winkel. Alsof het vanzelf is gegaan, terwijl je weet dat dat niet zo is.

Er zijn genoeg momenten waarop je zou kunnen denken: nu mag ik opgelucht zijn.
Als het manuscript af is.
Als het naar de drukker gaat.
Als je het eerste exemplaar in handen hebt.

Maar eerlijk gezegd heb ik me nog niet echt opgelucht gevoeld omdat er altijd iets nieuws is dat de ruimte overneemt die zo’n mijlpaal achterlaat.

Want als het boek er eenmaal is, begint het eigenlijk pas.
Kunnen lezers het vinden?
Wat halen ze eruit?
Raakt het iets?

Het meest verbaasd

Wat me na vijf jaar onderzoek naar hoe een moderne groep een sekte wordt, het meest heeft verbaasd, is dit: hoe klein het allemaal begint. Het liken van een quote, het klikken op een video, het drukken op de volgknop.

Niet met dwang of controle, maar met iets wat oprecht goed voelt.
Zingeving. Richting. Verbinding.

En misschien is dat ook waarom de reacties die ik nu krijg me zo raken.

De afgelopen weken heb ik veel berichten ontvangen. Er zitten lezers tussen die zich herkennen in het boek. Mensen die zelf in een sekte of gesloten groep hebben gezeten en die ineens patronen terugzien die ze toen niet konden benoemen. Anderen lezen het als een spannend verhaal en kijken met verbazing naar hoe ver het kan gaan.

En dan zijn er nog de Engelstalige lezers, die het Nederlandse boek hebben gekocht en het met een vertaal-app zin voor zin ontcijferen. Dat blijft voor mij misschien wel het meest onwerkelijk.

Intussen groeit ook de aandacht in de media. Ik werd onder meer geïnterviewd in de VPRO-gids en voor RTL Nieuws en in verschillende regionale kranten. En er kwam een eerste recensie in Trouw, waarin Iris Pronk schreef:

‘Foute goeroes zijn van alle tijden; wat dat betreft is Massaro oude wijn in een nieuwe zak. Maar In de greep van de goeroe is meer dan een zorgvuldig uitgeplozen sekteverhaal: het werpt een fascinerend licht op de risico’s van online zelfhulp en spiritualiteit.’

Dat is precies het gesprek dat ik met dit boek hoopte los te maken. Het gaat niet over één persoon, maar over iets groters: hoe beïnvloeding werkt, en waarom het zo moeilijk is om dat van binnenuit te zien.

Naakt lunchen

Dat gesprek hoop ik de komende tijd een zetje te blijven geven:

Op 28 mei ben ik te gast bij Naked Lunch in het Forum in Groningen, waar dichter Rense Sinkgraven me zal interviewen. Een dag later, op 29 mei, organiseren we een avond in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam, samen met Stine Jensen, Jessica Terwiel en Jan van der Winden, onder leiding van Esma Linnemann. Beide avonden zijn vrij toegankelijk.

Je bent van harte welkom - en als je iemand kent voor wie dit onderwerp interessant is, geef het vooral door!

Misschien is opluchting niet helemaal het juiste woord voor deze fase. Maar wat ik wel voel, is dat het boek begint te leven op manieren die ik vooraf niet had kunnen bedenken.

Als dit onderwerp je raakt, denk ik dat dit boek je anders laat kijken naar hoe invloed werkt, ook buiten Bentinho Massaro.

Wil je me helpen?

Als je het boek uit hebt, helpt het enorm als je een korte review achterlaat, bijvoorbeeld op Hebban of Goodreads. Daarmee wordt het voor andere lezers makkelijker om het te vinden. En ken je mensen voor wie dit onderwerp interessant is, stuur het vooral door.

Heel veel dank en tot de volgende brief!

‘Ben je zenuwachtig?’

Het was zaterdag 11 april, de dag voor de boekpresentatie van In de greep van de goeroe en zelden kreeg ik zoveel appjes waarin dezelfde vraag stond. Dat was niet gek, want wie me een beetje kent, weet dat ik al een tijdje moeite heb met voor een groep staan. Slapeloze nachten, stress en ga zo maar door. Ik ging er zelf ook deze keer vanuit dat ik weer wakker zou liggen, maar het viel reuze mee: ik sliep! Ik had er zelfs zin in om ein-de-lijk over mijn boek te vertellen, om ein-de-lijk met de rest van de wereld te delen waar ik de afgelopen vijf jaar mee bezig ben geweest. Ik heb zoveel geleerd, zoveel gezien, zoveel bijzondere mensen ontmoet, zoveel plaatsen bezocht, het voelde meer dan ooit als een ‘ik kan niet wachten’ en ik vermoed dat het daardoor met die zenuwen wel meeviel.

Overweldigend

De dag voor de presentatie stond ik met Frank en filmmaker Mark Vicente (waarover later meer) ’s ochtends vroeg op Schiphol om Jade, Keilan en Jacqueline op te wachten. Zij vlogen speciaal voor de boekpresentatie vanuit Los Angeles en Toronto naar Nederland. Jade, Keilan en Jacqueline spelen een grote rol in In de greep van de goeroe. Ik leerde hen vier en een half jaar geleden kennen en hoorde over de zwijgcontracten die ze hadden getekend, contracten die ze besloten te doorbreken om anderen te waarschuwen voor Bentinho Massaro. Ze beschuldigen hem van seksueel, financieel en psychisch misbruik.

Ik heb hen los van elkaar ontmoet tijdens mijn onderzoek. Ik bezocht Jade en Keilan in Californië en ik ontmoette Jacqueline en haar familie in Costa Rica toen ze daar op vakantie waren. Nu zag ik ze voor het eerst samen, nadat we de afgelopen jaren waarin ik aan dit boek werkte en hen telkens weer meer vragen mocht stellen, vooral virtueel had gezien. Het was overweldigend om hen bij de boekpresentatie te kunnen hebben. En zij waren niet de enigen die in het boek voorkomen die er in de Tolhuistuin bij waren, die dat overweldigende gevoel vergrootten. Hun ervaring staat niet opzichzelf. De veelheid aan getuigenissen maakt dat het boek patronen blootlegt waar we ons allemaal bewust van zouden moeten zijn.

Vanuit het buitenland heb ik daarnaast tal van mails en appjes gekregen van anderen die met naam en toenaam in het boek worden genoemd, om me succes te wensen en ze na afloop bij te praten over wat er allemaal was gebeurd.

Dat heb je namelijk met waargebeurde verhalen: ze gaan over de levens van echte mensen die ook nadat een gedeelte daarvan in boekvorm is verschenen, verder gaan. De boekpresentatie voelde daarom wel als een mogelijkheid voor sommigen om een punt achter een hoofdstuk te zetten, zodat ze iets los konden laten wat in veel gevallen een grote impact op hun leven heeft gehad. Dat gun ik ze ook en ik ben ze dankbaar voor het vertrouwen dat ze me hebben gegeven.

Mediaweek

De boekpresentatie vormde het begin van een hectische week. De volgende dag zaten we in een kleedkamer van studio 23 voor de uitzending van Tijd voor Max. Wibi Soerjadi en zijn hond Pepper waren er ook. Voor Jade, Keilan en Jacqueline was het verwarrend om na de warme boekpresentatie ineens in een afstandelijke studio te zitten, een taal te horen die ze niet konden verstaan en plots een vraag voorgelegd te krijgen terwijl het gezicht van Bentinho Massaro overal op schermen te zien was. Het maakte wederom duidelijk hoe moeilijk het is om met trauma om te gaan, hoe kwetsbaar je bent als je je uit durft te spreken. Maar dat hun bijdrage aan de uitzending effect had, bleek toen we de volgende morgen in Bussum waren om bij het Marienburgklooster te kijken, dat een rol speelt in In de greep van de goeroe. Bij de plaatselijke boekhandel werden we aangesproken door mensen die ons herkenden en een hart onder de riem wilden steken.

Daarna stond er een stuk in de Volkskrant, was ik te gast bij De Rode Draad op NPO radio 1, bij de podcast van de Volkskrant Culturele Bagage, op Radio Noord-Holland, Radio NH Gooi en bij Spijkers met Koppen. Voor al die uitzendingen zijn voorgesprekken nodig, appjes, mails, je reist van hot naar her. Gisteravond ben ik even gaan uitwaaien om tot m’n tollende hoofd tot rust te laten komen én tot me door te laten dringen hoe fantastisch het is dat er zoveel aandacht voor het boek is en, aan de eerste lezersreacties te zien, er zoveel mensen zijn die er al iets aan gehad hebben. De droom van elke schrijver!

Inst@guru

Toen ik vier jaar geleden Jade, Keilan en Jacqueline leerde kennen, ontmoette ik ook filmmaker Mark Vicente. Ik kende hem al als klokkenluider van de NXIVM-sekte uit de HBO docu-serie The Vow (kijktip!) en nu bleek hij een documentaire over de drie in relatie tot Bentinho Massaro te willen maken. Eerst zou dat onderdeel zijn van een film over narcisme. Die film is inmiddels af en heet The Narcissist Playbook. Ik mocht er vorig jaar een tussenversie van zien die al extreme indruk op me heeft gemaakt. Het is zo’n film die je allemaal op de middelbare school zou moeten zien, omdat hij duidelijk maakt dat niet iedereen op aarde goede intenties heeft en waar je dat aan kunt herkennen.

Vicente liet me, vlak voor mijn artikel over Bentinho Massaro in 2022 in De Volkskrant verscheen, naar Praag komen, waar hij me op camera interviewde. Dat interview is uiteindelijk niet in zijn narcisme-documentaire terechtgekomen, maar we hebben door de jaren heen wel contact gehouden. Zijn docu-serie over Jade, Keilan en Jacqueline is nog niet af, maar hij is alvast met iets nieuws begonnen om hun verhalen de wereld in te helpen: een podcast die Inst@guru heet. Een paar weken geleden verscheen de aflevering over Jacqueline (deel 1) en sindsdien is er een deel 2 en het eerste deel over Keilan verschenen.

Vandaag om 17.00 uur komt een Engelstalig interview online waarin ik met hem praat over In de greep van de goeroe. Je kunt de podcast op je favoriete podcastplatform vinden en ook op YouTube bekijken (schrik niet, ik zat in m’n schrijvershuisje met de gordijnen dicht omdat ik anders in de volle zon zat te kijken… Normaal is het een minder donker hol). Zodra de aflevering online staat kun je ‘m ook hier op mijn substack vinden.

Mark heeft een unieke blik op sektes en sektevorming door wat hij zelf in het verleden heeft meegemaakt. Het maakt dat hij snel inzoomt op gedragspatronen die mogelijke rode vlaggen zijn. Ik kan je de podcast en zijn andere werk van harte aanbevelen. Je hoort Jacqueline, Keilan en later ook Jade hier zelf vertellen wat hen is overkomen en dat is zeer indrukwekkend.

Wil je me helpen?

Het boek bevat het resultaat van vijf jaar onderzoek. Ik hoop dat lezers niet alleen een spannend verhaal tot zich gaan nemen, maar gaandeweg ook meer gaan begrijpen over hoe een groep een sekte wordt, en hoe je onder invloed van iemand anders kunt komen te staan. Daarom wil ik natuurlijk zoveel mogelijk mensen bereiken om ze over In de greep van de goeroe te vertellen. Daar heb ik jouw hulp bij nodig. Wat kun je doen:

• Heb je het al uit? Je helpt me met een review op bijvoorbeeld Hebban of op een andere boekverkoop-site.

• Ken je mensen die dit boek interessant zouden vinden? Vertel ze er gerust over!

• Zou je willen dat ik bij jou in de buurt langskom om meer over het boek te vertellen, bijvoorbeeld in de boekhandel? Laat het je boekhandel weten, want wellicht kunnen we wat opzetten!

• Zit je bij een boekenclub en lijkt het je leuk om dit boek te bespreken? Ik schuif graag (eventueel virtueel) aan.

• Heb je interesse in een lezing? Neem gerust even contact op!

Er staat meer op stapel. In de volgende nieuwsbrief praat ik je daar over bij.

Binnenkijken in het klooster

De poort was dicht. Het was 2021 en ik was naar Bussum afgereisd omdat ik dacht dat spiritueel leraar Bentinho Massaro, geboren en getogen in Amsterdam, daar een school uitbaatte. Op Facebook had ik een pagina gevonden van de ‘Trinfinity Academy’, waarbij je niet alleen online zijn lessen kon volgen, maar blijkbaar ook in een echt gebouw onderwezen kon worden. Dat leek althans zo doordat er een foto van een statig pand bij de pagina was geplaatst. Er stond alleen geen adres bij. Vreemd, vond ik dat. Een vriend die een wandelende encyclopedie is, wist dat dit het Marienburgklooster in Bussum moest zijn.

Ik wilde dolgraag mensen spreken die me over Massaro en zijn leer konden vertellen en had moeite om die mensen te vinden. Ik had enthousiaste sociale mediavolgers benaderd, om van hen te horen waarom ze zo blij met Massaro waren, maar vaak kwam er geen reactie terug, of vonden ze het ingewikkeld om erover te praten en wezen me door, tot ook dat spoor doodliep. Dan moest ik maar gewoon proberen om naar die school te gaan, dacht ik, in de hoop dat de studenten daar wél meer konden zeggen. Bovendien was ik benieuwd naar de binnenkant van het klooster: hoe zagen de lokalen eruit? Wat hing er aan de muur? Zo kwam ik op een doordeweekse dag voor de poort terecht in de hoop leerlingen aan te kunnen spreken en misschien wel binnen rond te kunnen kijken. Maar er was niemand. En op het herhaaldelijk indrukken van de bel, bleef het ook stil. De poort was dicht en zou dicht blijven.

Maar wie geduld heeft…

Pas twee jaar later lukte het om er binnen te komen. In de tussentijd had ik uitgedokterd dat Massaro het klooster niet als school gebruikte, maar als een uitvalsbasis waar hij met een groepje trouwe volgelingen verbleef. Ze noemden het The Monastery en woonden er antikraak totdat de eigenaar van het pand er appartementen van zou gaan maken. Ik had foto’s en video’s gezien van hoe ze er samen hadden gewoond en ook twee huurcontracten onder ogen gekregen, waar een indeling van kamers aan was toegevoegd. Massaro stond op de lijst voor vier kamers. Voormalige kloosterbewoners tekenden een plattegrond voor me: hij woonde op de eerste verdieping, vlak bij de kapel. Anno 2023 was Massaro met zijn groep vertrokken, dat wist ik ook. Maar ik was toch benieuwd of er nog iets van hun aanwezigheid terug te vinden was en vandaag was mijn kans.

Het hek van het klooster stond namelijk bij zeldzame uitzondering open, omdat de Historische Vereniging van Bussum er een tentoonstelling organiseerde voordat het op de schop zou gaan. Vergezeld door vriendin I. liep ik over de lange oprijlaan naar de ingang. Binnen was alles afgezet met linten, zodat er maar één weg te volgen was naar de kapel. Ik baalde, want ik had er natuurlijk op gehoopt dat ik er vrij kon ronddwalen.

Aanplakbiljet

Het klooster had lang dienst gedaan als tehuis voor bejaarde nonnen en het hele gebouw ademde nog altijd die sfeer met relingen aan de muren, systeemplafonds en weinig drempels. Van het verblijf van Massaro en zijn volgers was eigenlijk niets terug te zien, tot ik bij de kapel uitkwam. Daar stond op een deur een aanplakbiljet met ‘Team Only Area’ én het logo van Massaro’s bedrijf en academie ‘Trinfinity’, een driehoek met op elke punt een lus. Massaro was dat logo overal gaan gebruiken en blijkbaar ook op mededelingen waarmee hij aan zijn eigen volgelingen duidelijk wilde maken wie waar wel en niet mocht komen.

Vriendin I. duwde ondertussen tegen alle deuren om te zien of er ergens iets níét potdicht zat. Ze had geluk en zo glipten we ongezien een gang in om het klooster verder te verkennen. We slopen voorzichtig rond omdat een oud leeg gebouw, luidruchtig kan zijn. We keken om elk mogelijk hoekje, maakten foto’s en video’s en slopen weer terug naar de tentoonstelling. Opgetogen liepen we naar buiten toe. Missie geslaagd!

Opnames

Ik had niet gedacht er ooit nog eens te komen, maar anderhalve week geleden stond ik weer voor het klooster. Nu om er een video op te nemen over mijn boek. De komende week zal hij op het YouTube-Kanaal van m’n uitgeverij verschijnen. Ik sprak met de cameraman en twee dames van de uitgeverij voor de poort af, ervan uitgaande dat die weer gesloten zou zijn. Maar de poort stond zowaar open. Een mirakel.

Wil je weten wat Massaro en zijn groep in het klooster deden? Dat ga je lezen in In de greep van de goeroe. 14 april komt het uit en het is nu overal te bestellen, dus ook bij je (lokale) favoriete (online) boekhandel. Hier vind je meer informatie over het boek.

Hulp gevraagd

Het boek bevat het resultaat van vijf jaar onderzoek. Ik hoop dat lezers niet alleen een spannend verhaal tot zich gaan nemen, maar gaandeweg ook meer gaan begrijpen over hoe een groep een sekte wordt, en hoe je onder invloed van iemand anders kunt komen te staan. Wat zijn de gedragspatronen om op te letten? Wat zijn de rode vlaggen?

Daarom wil ik natuurlijk zoveel mogelijk mensen bereiken om ze over In de greep van de goeroe te vertellen. Daar heb ik jouw hulp bij nodig. Wat kun je doen:

• Ken je mensen die dit boek interessant zouden vinden? Geef het gerust aan ze door!

• Zodra de promotievideo online komt te staan, zal ik hem delen. Hoe meer mensen hem zien, hoe beter, dus deel hem vooral op je sociale media. Alvast bedankt!

• Zou je willen dat ik bij jou in de buurt langskom, bijvoorbeeld in de boekhandel? Laat het weten, want wellicht kunnen we wat opzetten!

• Zit je bij een boekenclub en lijkt het je leuk om dit boek te bespreken? Ik schuif graag (eventueel virtueel) aan.

• Heb je interesse in een lezing? Neem gerust even contact op!

Uitnodiging!

Speciaal voor nieuwsbrief-abonnees: een uitnodiging voor de boekpresentatie op 12 april te Amsterdam! Het belooft een bijzondere middag te worden. Het is wel belangrijk dat je je vooraf aanmeldt, want er zijn een beperkt aan plaatsen beschikbaar. Alle informatie vind je hieronder. Hopelijk zie ik je de 12e!

Waarom krijg je deze nieuwsbrief?

Omdat je je eerder hebt geabonneerd via mijn vorige website. Niet iedere abonnee bleek die nieuwsbrief te ontvangen, waardoor het tijd werd om in actie te komen: een nieuwe website én deze via Substack verstuurde nieuwsbrief.

De Horrorschrijver die in zijn eigen horror belandde

Drie jaar geleden was ik bij mijn uitgeverij toen ik daar toevallig opving dat horrorschrijver Thomas Olde Heuvelt een stalker had en dat dat veel te weeg had gebracht in zijn leven en dat van zijn partner David. Soms hoor je iets en weet je gelijk: Dit! Is! Een! Verhaal! De horrorschrijver die in zijn eigen horror is beland. Maar ja, wil de horrorschrijver daarover vertellen?

Ik stuurde een mail aan Olde Heuvelt en dacht dat ik er nooit een reactie op zou krijgen. Een jaar later kwam er toch een mailtje terug. Hij was verhuisd, had het druk gehad, mijn mail was ergens op een stapel ooit nog te beantwoorden berichten belandt. Maar hij vond het eigenlijk wel een goed idee. Hij was toen net begonnen aan een boek over die ervaring, een variant op Stephen Kings Misery, en als dat boek er eenmaal zou zijn, wilde hij er nog wel eens over nadenken.

Dat boek is nu uit: Het laatste verhaal van Jamie Gunn. En dus was er dan ein-de-lijk de mogelijkheid om meer over de horror te weten te komen. Een horror die in een bredere ontwikkeling past: die van de steeds grotere nadruk op het creëren van fans. Ook schrijvers moeten fans zien te vinden door zichzelf voortdurend te laten zien.

Nu zat ik alleen precies in de afronding van mijn eigen boek en had ik heel eerlijk gezegd geen tijd. Maar voor goede verhalen is er op een of andere manier toch altijd een mouw aan te passen, kun je de tijd een beetje rekken en buigen om er toch weer alles uit te halen wat erin zit. Ik had niet voor niets drie jaar op Olde Heuvelt gewacht.

Zo las ik op Eerste en Tweede Kerstdag Het laatste verhaal van Jamie Gunn, belde tussen Kerst en Oud en Nieuw met experts over fancultuur en trok in januari drie dagen met Olde Heuvelt op om te zien hoe hij met zijn fans omgaat. Die drie dagen reisde Olde Heuvelt letterlijk van het ene uiterste van het land (een Fantasy-festival in Groningen op vrijdagavond) naar het andere (een boekenclub in Weert op zaterdag). Op zondag was hij in Overasselt waar hij voor zijn meest trouwe fans een pilot draaide van een spel, gebaseerd op zijn bestsellers. Ook daar was ik bij, want toch benieuwd hoe zoiets er dan uitziet en in zijn werk gaat.

Bij binnenkomst in de studio waar het allemaal plaats zou gaan vinden, waren ze een aantal lakens aan het prepareren met heel veel ketchup. Er was ook een creepy meisje en de deelnemers zaten meer dan drie uur geblinddoekt in een vrijwel donkere studio waar Olde Heuvelt ze meenam in een verhaal waarbij ze morele vragen moesten beantwoorden. Op de achtergrond klonken enge geluiden: krakende deuren, een gil in de nacht, het knippen van een heggenschaar.

Ik kreeg onbedoeld ook een masterclass ‘schrijversmarketing’. Want Olde Heuvelt bouwde zijn eigen publiek op door overal ‘ja’ op te zeggen, zelf naar beurzen te gaan, feesten te geven voor fans, boekenclubs bij te wonen en ga zo maar door. Ik zag iemand die heel goed ‘aan’ kan staan en dat vernuftig inzet, kansen ziet en die uitbouwt en een flinke drive heeft om van elk boek weer een succes te maken. Een schrijver wil toch ook gelezen worden.

Maar ja, dat kan dus bijwerkingen hebben: fans die dichtbij willen komen. Te dichtbij. ’Ze wist waar we woonden,’ vertelde Olde Heuvelt aan me.

Benieuwd naar het stuk? Het staat zaterdag 7 maart in Volkskrant Magazine.
Het is hier online te lezen, maar alleen als je een abonnement hebt.

In de greep van de goeroe

Ik ben nu de laatste correcties van In de greep van de goeroe aan het doornemen en dan gaat het naar de drukker. Wil je meer over het boek lezen? Vorige week verstuurde ik deze nieuwsbrief:

Hierin staat alles op een rij. Mijn hoofdvragen waren: ‘kun je onder invloed van iemand anders komen te staan?’ En ‘hoe wordt een groep een sekte’.
Alvast bestellen kan natuurlijk. Er volgt snel meer nieuws!

Het hoge woord eruit

Het voelt alsof ik een dubbelleven heb geleid. Trouwe nieuwsbrieflezers hebben me de afgelopen jaren blogs zien plaatsen over mijn reizen naar India, Midden- en Zuid-Amerika en de Verenigde Staten met een vage mededeling dat ik er voor onderzoek naartoe was, maar dat ik het onderwerp nog geheim moest houden.

Inmiddels is er vijf jaar gepasseerd sinds ik begon met dat onderzoek. Vijf jaar waarin ik ook allerlei andere boeken maakte, lange krantenartikelen schreef, tekenen en schilderen ontdekte én daarnaast met dit project bezig was. ’s Avonds, in het weekend, altijd. Het had de codenaam ‘goeroeboek’ gekregen en de mensen om me heen wisten dat ik daar heel diep in verzeild was geraakt. Ik kon maar moeilijk uitleggen in wat voor rabbit hole ik me bevond. Maar daar gaat nu snel verandering in komen.

Gisteravond was ik klaar met het corrigeren van de eerste drukproef, een pdf waarin de tekst voor het eerst is opgemaakt zoals het gedrukt gaat worden. Ik kwam woordjes tegen die weg waren gevallen, alinea’s die niet goed waren ingesprongen en zo nog wat zaken die nu hopelijk allemaal worden verholpen. Er gaat nog een corrector overheen, er worden nog landkaartjes ingevoegd (daar ben ik dol op) en dan is het ein-de-lijk zover en gaat het boek naar de drukker.

In de greep van de goeroe

Op 14 april verschijnt In de greep van de goeroe bij Uitgeverij Meulenhoff! In dit boek maak ik een reconstructie van de opkomst van spiritueel leraar Bentinho Massaro, een jonge influencer uit Amsterdam die via sociale media een miljoen volgers over alle platforms wist te verzamelen.

In 2022 publiceerde ik een groot onderzoeksverhaal over hem in de Volkskrant. Drie ex-volgers doorbraken daarin de zwijgcontracten die ze hadden getekend (op straffe van honderdduizenden dollars) om anderen te waarschuwen voor seksueel, financieel en psychisch misbruik. Ze stelden ook dat Massaro een sekteleider is en

deden uit de doeken hoe Massaro zijn gedeeltelijk op New Age-filosofie gestoelde leer inzette om anderen te manipuleren om er zelf beter van te worden. Hij deed ook bizarre claims over zichzelf: hij kon bijvoorbeeld het weer veranderen en met zijn penis vrouwen genezen.

Dan ga je toch weg?

Nadat het stuk uitkwam hoorde ik vaak ‘wie gelooft er ook in zoiets’ zeggen,. Of: ‘dan ga je toch gewoon weg als het je niet zint’. Maar dat vond ik te kort door de bocht. Veel mensen zeggen over zichzelf dat ze nooit in een sekte terecht zouden komen, maar daardoor vergeten ze dat de mensen die zich uiteindelijk realiseren dat ze in een sekte zitten, dat ook niet vanzelf hadden gedacht. Niet elke sekte ziet eruit als het stereotype beeld dat ik er zelf ook van had, dat van mensen in gewaden die liedjes zingen en crimineel gedrag vertonen zoals in de serie Wild, Wild Country op Netflix.

Ik vroeg me af: kun je onder invloed van iemand komen te staan, en zo ja, hoe werkt dat? Hoe ziet dat eruit? Wat is een sekte eigenlijk en hoe wordt een groep een sekte?

Met die hoofdvragen ben ik op onderzoek uitgegaan en maakte een reconstructie van de opkomst van Massaro. Je leest in In de greep van de goeroe straks door de ogen van de betrokkenen wat er gebeurde in allerlei fases van de groep. Het begon open en vrolijk maar rond Massaro vormde zich uiteindelijk steeds meer een paranoïde harde kern die zich af ging schermen van de buitenwereld. Hoe kon dat?

Meer dan een spannend verhaal

Uiteindelijk heb ik meer dan zestig betrokkenen (on en off the record) gesproken, aangevuld met duizenden tekstberichten, emails, documenten, video’s en foto’s. De mensen die zich in mijn boek uitspreken doen dat met naam en toenaam.

Er was een halve wereldreis nodig om in de voetsporen van Massaro te treden om ter plekke te onderzoeken wat zich daar af had gespeeld. En ik las een berg boeken en sprak vijftien experts om meer te weten te komen over groepsgedrag, psychologie, theologie, filosofie en neurologie. Zo hoop ik dat lezers straks niet alleen een spannend verhaal tot zich gaan nemen, maar ook gedragspatronen en rode vlaggen leren herkennen.

Het gaat in dit boek om een spirituele groep, maar inmiddels weet ik dat sektevorming op alle plekken waar mensen in groepsvorm samenkomen, kan plaatsvinden: politieke partijen, sportverenigingen, families, op de werkvloer en ga zo maar door.

De thema’s die in dit boek worden aangestipt, haken aan bij allerlei maatschappelijke discussies over gaslighting, dwingende controle, zelfbeschikking (agency) en consent. Voor mensen die met spiritualiteit bezig zijn is het ook erg belangrijk om meer te weten te komen over een begrip dat ‘spiritual bypass’ heet, een manier om spiritualiteit in te zetten om psychische problemen uit de weg te gaan. Ook dat komt aan bod in dit boek.

Lancering

Zo héhé, het hoge woord is eruit! Ik kijk ontzettend uit naar de lancering van In de greep van de goeroe, om naar buiten te treden met alles wat ik heb geleerd. Het is het moeilijkste boek dat ik ooit heb gemaakt (al hoop ik dat dat niet opvalt tijdens het lezen), maar ik heb ook zelden zoveel geleerd, zoveel gezien, zoveel gereisd en zoveel interessante mensen ontmoet.

Ben je benieuwd naar het boek? Het is nu overal te bestellen. Je helpt me door dat te doen, want als het in de eerste week van verschijnen veel lezers vindt, duikt het hopelijk op in lijstjes en zullen meer boekhandels het inkopen en in hun winkel leggen. Bestel gerust bij je favoriete (lokale) (online) boekhandel, want ook zij kunnen alle steun gebruiken. Heel veel dank! En ik ben heel erg benieuwd naar jullie reacties.

Hier vind je meer informatie over het boek.

Wil je me verder helpen?

• Ken je mensen die dit boek interessant zouden vinden? Geef het gerust aan ze door.

• Zou je willen dat ik jou in de buurt langskom, bijvoorbeeld in de boekhandel? Laat het weten, want wellicht kunnen we wat opzetten!

• Zit je in een boekenclub en lijkt het je leuk om dit boek te bespreken? Ik schuif graag (eventueel virtueel) aan.

• Heb je interesse in een lezing? Neem gerust even contact op!

Is dit alles?

Nee! Er komt nog meer. Veel meer. Sommige zaken moeten nog even geheim blijven (ja echt, het houdt maar niet op). Maar je kunt de komende tijd meer nieuws verwachten én een uitnodiging (speciaal voor nieuwsbrieflezers).

Huishoudelijke mededeling

Achter de schermen wordt er hard gewerkt aan een nieuwe site. Frank helpt me (enorm) bij het inrichten van een Substack-website, een makkelijkere en toegankelijkere manier om ook blogs en nieuwsbrieven te kunnen versturen. Een volgende nieuwsbrief wordt mogelijk al daarvandaan verstuurt. Je hoeft daar niets voor te doen, maar het verklaart mogelijk dat de nieuwsbrief er een eerstvolgende keer iets anders uit zal komen te zien.

Dans les Collines 2
Save the date: 21 augustus t/m 6 september

Zie ik je in Frankrijk?

Na het overweldigende succes van de groepsexpositie Dans les Collines afgelopen zomer, gaan we komende zomer een tweede editie organiseren. Ben je van plan om naar Frankrijk op vakantie te gaan? Kom dan gerust langs. Of wil je er speciaal voor komen, dan kan dat natuurlijk ook. We gaan 21 augustus van start en de expositie is tot 6 september te zien in de enorme Kathedraalschuur van Debbie Nijland te Néret. Tot dan!

Lezen en kijken?

Op dit moment lees ik Het aanwezige been van Arnon Grunberg, een bundel van bizarre korte verhalen. Ik ben er nog niet zo door gegrepen als door Zevenpoot, zijn vorige boek waar ik echt hardop om heb moeten lachen. Maar daar kan nog verandering in komen.

En ik herkijk The Comeback (HBO), een cultserie met Lisa Kudrow die actrice Valerie Cherish speelt die zichzelf heel graag terug in de schijnwerpers wil plaatsen en dus realityster wordt. Het is een geweldige satire op dat genre en onlangs werd een derde seizoen aangekondigd (het eerste is van 2005 en het tweede uit 2014), dus alle reden om er weer lekker voor te gaan zitten.

Boeken

Zoek je nog een boek voor jezelf of om cadeau te doen? Check dan de boekenpagina. Bestel je een van mijn boeken via de links op mijn website dan krijg ik daar soms een bescheiden centje voor van de online verkopers. Maar je doet me een nog groter plezier door ze bij je lokale boekhandel te kopen! Vaak kan dat overigens ook online.

Tot de volgende nieuwsbrief!
Ivo

Staan jullie makkelijk voor een groep?

Afgelopen maandag vond de boekpresentatie plaats van 50 jaar Margreet Dolman, hoogtepunten uit een grensverkennend leven in Theater De Richel te Amsterdam. Ik mocht het eerste exemplaar uitreiken aan het onderwerp van het boek zelf. Uit mijn ooghoek zag ik haar achter een gordijn wachten, terwijl ik achter het katheder kroop om de aanwezigen toe te spreken.

Het is het derde boek dat ik met Paul Haenen mag maken. In 2020 verscheen, vlak voordat we allemaal in lockdown gingen, Ik heb bekend, waarvoor ik een selectie maakte uit Haenens tienerdagboeken. Een jaar later kwam Het vrolijke winterboek uit met een selectie van de leukste columns, verhalen en gedichten van Margreet Dolman en Dominee Gremdaat voor de wintertijd. Van de bijbehorende boekpresentaties leerde ik dat ik zomaar eens het woord kon krijgen en dat ik dan best gekke dingen kon zeggen omdat ik er geen seconde over nagedacht had dat dat ook een mogelijkheid was. Dus voor de presentatie van 50 jaar Margreet Dolman had ik iets geschreven. Thuis las ik het voor om vast te oefenen en dat deed ik nog eens in de auto met m’n broer en zus. De reacties waren positief, dit moest goed komen.

Mijn stukje ging over ‘emotioneel meereizen’, een term die Paul gebruikt, Hij wil altijd weten welke trein je waar en hoe laat neemt, zodat hij emotioneel mee kan reizen tot je aankomt. Het is zo’n mooie uitdrukking en eigenlijk ook van toepassing op het samenstellen van 50 jaar Margreet Dolman: ik mocht emotioneel meereizen met een fictief karakter dat al decennia onze Nederlandse cultuur op zijn kop zet.

Daar stond ik. De theaterlampen waren fel, ik kon eigenlijk net de eerste rij een beetje zien. Ik begon aan de eerste alinea, die ging wel redelijk. Maar bij de tweede alinea aangekomen begonnen de zenuwen op te borrelen en daardoor was ik er niet zeker van dat ik wel de goede zin voorlas. Ademhalen, dacht ik. Je moet ademhalen. Maar dat lukte niet zo goed. En ik wilde ook niet haperen. Stond ik nou te trillen? Was het te zien? Dan maar doorgaan.

Niet veel later lachte iemand in de zaal. Dat was ook waar ik op had gehoopt. Met die ene lach, smolten de zenuwen weg als sneeuw voor de zon. Er werd meer gelachen. Ademhalen ging ook weer gewoon en voor ik het wist, begon het best lekker te lopen, kwam er wat ontspanning, tot ik zomaar uitkwam bij ‘...En dan is hier Margreet Dolman!’

Na de presentatie was het kind officieel geboren. Nu kan iedereen die zin heeft in een troostvol, bijzonder en humoristisch boek vol interviews, foto’s, verhalen, gedichten, hoorspelen en méér, ook emotioneel met Margreet meereizen.

Vind je het leuk om m’n toespraak te lezen?

Een (heel) kort verhaal van Margreet Dolman: De kans van mijn leven

Omdat ‘grensverkennend gedrag’ een belangrijke rol speelt in het boek, krijgen nieuwsbrief-lezers hier exclusief een grensoverschrijdend kort verhaal uit 50 Jaar Margreet Dolman (voor het eerst gepubliceerd in Propria Cures in 1983)

Ik volgde de jongen al enkele jaren, maar zag nooit een mogelijkheid naderbij te komen. Zelfs een eenvoudig gesprek kon niet plaatsvinden. Overal kwam ik hem tegen en overal wees hij mij af.
Dus toen hij eindelijk, bij mij voor de deur, door een auto geschept werd en roerloos bleef liggen, greep ik mijn kans.
Ik holde naar beneden en wierp mij op hem. Ik deed wat ik al die tijd al had willen doen.
Korte tijd later werd ik door omstanders van hem afgehaald en door een enkeling zelfs in het gezicht gespuwd.
‘Het is misdadig wat u doet,’ snauwde iemand mij toe.
‘Ach val dood, mispunt,’ en ik stond op en ging weer naar boven.

Boek in de media

Als een boek de wereld in gaat, hoop je op zoveel mogelijk media-aandacht. Zonder lezers, heb je al dat noeste werk immers voor niets gedaan en om lezers te bereiken, is het natuurlijk fantastisch als er op radio, tv en in de kranten aandacht wordt besteed aan wat je gemaakt hebt. Paul Haenen mocht (gelukkig) op allerlei plekken over zijn bijzondere jubileum vertellen. Hij was te gast bij Het Marathoninterview op Oudjaarsavond, stond in Mezza van het AD, was te gast bij Tijd voor Max (tip! via hun site kun je het boek ook winnen), bij Kunststof en dit weekend stond er een groot interview met hem in Volkskrant Magazine.

Zelf mocht ik ook over het boek vertellen op NPO Radio 4.

Dans les Collines 2
Save the date: 21 augustus t/m 6 september

Zie ik je in Frankrijk?

Na het overweldigende succes van de groepsexpositie Dans les Collines afgelopen zomer, gaan we komende zomer een tweede editie organiseren. Ben je van plan om naar Frankrijk op vakantie te gaan? Kom dan gerust langs. Of wil je er speciaal voor komen, dan kan dat natuurlijk ook. We gaan 21 augustus van start en de expositie is tot 6 september te zien in de enorme Kathedraalschuur van Debbie Nijland te Néret. Tot dan!

Boeken

Zoek je nog een boek voor jezelf of om cadeau te doen? Check dan de boekenpagina. Bestel je een van mijn boeken via de links op mijn website dan krijg ik daar soms een bescheiden centje voor van de online verkopers. Maar je doet me een nog groter plezier door ze bij je lokale boekhandel te kopen! Vaak kan dat overigens ook online.

Bericht uit Frankrijk: Kale tak

Hoe staat jullie boom erbij?

Ooit woonden we in Rotterdam in een scheefstaand stadspaleis met scheuren in de muren en een onderbuurman die van naakt recreëren hield en die ook in de winter gerust in adamskostuum zijn weelderige tuin snoeide. Geinspireerd op een reis naar Rusland, kreeg elke kamer van ons huis een andere kleur. En in kersttijd stonden er vier kerstbomen met ballen die bij de desbetreffende kamer pasten: rood, groen, blauw, geel. Nu, meer dan tien jaar later, hebben we één kerstornament in huis hangen, een cadeautje dat we onlangs kregen: een kale tak waar drie sterren aan hangen. Meer dan genoeg.

De overvolle zomer denderde namelijk zo door in een overvolle herfst en nu de overvolle winter is aangebroken, is elk moment dat we even niets hoeven, er een om te koesteren. Dat is geen klacht, want er is weer zoveel ongelofelijks gebeurd dat ik er drie nieuwsbrieven over vol kan schrijven. Daarom zal ik in het nieuwe jaar jullie wat gedoseerd op de hoogte brengen. In het voorjaar staat er ontzettend veel te gebeuren, maar eerst is er dit:

13 januari: Hoogtepunten uit een grensverkennend leven

Op 13 januari komt 50 jaar Margreet Dolman, hoogtepunten uit een grensverkennend leven uit bij Uitgeverij Meulenhoff. Samen met Paul Haenen en Dammie van Geest heb ik het afgelopen jaar aan een jubileumboek over Margreet Dolman gewerkt om je vingers bij af te likken: interviews, verhalen, gedichten, foto’s, herinneringen en nog veel meer. Mark van Vliet deed de vormgeving.

In januari 1976 was Margreet Dolman voor het eerst te horen op STAD / Radio Amsterdam in een hoorspel dat Paul Haenen schreef. Dolman groeide uit tot een fenomeen met eigen televisieprogramma’s, een eigen tijdschrift, theatershows en reclames. Dolman was een uitlaatklep, zo vertelde Haenen me voor een interview dat in het boek is opgenomen. Een noodzaak om zich tot de wereld te verhouden en een tijdloos karakter dat geen grenzen kent.

Voor het boek sprak ik allerlei mensen die bij Margreet Dolman betrokken zijn geweest: de hoofdredacteur van STAD / Radio Amsterdam, de technicus, een redacteur, een theaterdirecteur én recensent. Maar ook Sonja Barend (Dolman belde haar in de laatste minuten van haar talkshow op om de uitzending door te nemen) en Claudia de Breij (die in Dolman een voorbeeld zag van anderszijn). Ik sprak Harm Edens (die heel verrassend op een van Dolmans Lp-hoezen terecht is gekomen) en Dokter Valentijn, waar Dolman nog altijd mee op het podium staat, komt aan het woord.

Ik las een berg (hilarische) verhalen en gedichten, verdiepte me in de hoorspelen, de interviews die Dolman maakte, tijdschrift Mens & Gevoelens en ga zo maar door. Een selectie van de leukste stukken zitten in het boek.

Het was een plezier om het boek te maken en ik hoop dat het een vrolijke en gezellige leeservaring wordt om de winter (of ieder ander seizoen) mee door te komen. Het boek is nu overal te bestellen. ook online en bij je favoriete boekwinkel.

Stuk voor de VPRO Gids
Leestip: voor het kerstnummer van de VPRO Gids schreef ik een profiel over Paul Haenen. Het dubbeldikke kerstnummer ligt eerdaags in de winkel.

Paul is op oudjaarsavond ook te gast in het marathon-interview op NPO radio 1.

In november stond ik met Frank op de Salon des Arts te Chéniers, een dorp in Midden-Frankrijk dat een weekend lang een imposant centrum van kunst en cultuur was. Het was ontzettend leuk om met schilderijen en tekeningen door de ballotagecommissie te komen en mee te mogen doen. De salon was een succes: niet alleen maakte ik kennis met enthousiaste bezoekers en ontmoette ik allerlei kunstenaars, maar er kwamen ook kopers op m’n werk af. Inmiddels hangt m’n werk ook in Frankfurt en Amsterdam.

Zoek je nog een kerstcadeau? Van de serie Lockdown zijn er nog enkele exemplaren in een zeer gelimiteerde oplage giclée (fine art) prints te koop. Ze zijn op hoogwaardig papier gedrukt in Parijs en kunnen al dan niet ingelijst en met passe-partout besteld en over de hele wereld bezorgd worden. Op is voor altijd op.

Mijn intentie bij het maken van deze serie was de vrolijkheid, humor, vertedering en liefde vast te leggen voor een wezen dat zo dichtbij staat, maar waar je nooit helemaal grip op kunt krijgen. Het zijn twaalf houtskooltekeningen op A5-formaat. Ze vormen samen een verhaal, maar je kunt ook je eigen verhaal samenstellen.

Research in Indonesië

In september ben ik met Gemma Plum in Indonesië geweest. Gemma heeft van The great Marc Evers een graphic novel gemaakt (ook leuk onder de kerstboom) en nu werken we samen aan een nieuw boek, een waargebeurd verhaal dat zich onder meer in Jakarta en op Bali afspeelt.

Waar het boek over gaat, blijft nog even geheim, maar als alles zo volgens schema blijft lopen (we wachten op de uitslag van een subsidie-aanvraag), begin ik in januari aan het schrijven van een scenario. Voordat Gemma gaat tekenen, moeten we namelijk eerst heel helder hebben hoe we het verhaal opbouwen, hoeveel scenes er nodig zijn, uit hoeveel tekeningen een scene bestaat, enzovoorts. Het is een monnikenklus om het daarna te gaan tekenen, dus ik heb nu al bewondering voor Gemma’s discipline.

Dans les Collines 2
Save the date: 21 augustus t/m 6 september

Zie ik je in Frankrijk?

Na het overweldigende succes van de groepsexpositie Dans les Collines afgelopen zomer, gaan we komende zomer een tweede editie organiseren. Ben je van plan om naar Frankrijk op vakantie te gaan? Kom dan gerust langs. Of wil je er speciaal voor komen, dan kan dat natuurlijk ook. We gaan 21 augustus van start en de expositie is tot 6 september te zien in de enorme Kathedraalschuur van Debbie Nijland te Néret. Tot dan!

Boeken

Zoek je nog een boek voor jezelf of om cadeau te doen? Check dan de boekenpagina. Bestel je een van mijn boeken via de links op mijn website dan krijg ik daar soms een bescheiden centje voor van de online verkopers. Maar je doet me een nog groter plezier door ze bij je lokale boekhandel te kopen! Vaak kan dat overigens ook online.

Fijne kerst, een mooie jaarwisseling en de allerbeste wensen voor 2026 toegewenst!

Bericht uit Frankrijk: Koekmuur

Vandaag is de laatste dag van Dans les Collines, de groepsexpositie waar ik aan mee heb gedaan. Drie weken geleden vond ik het nog spannend. Ik ben wel gewend om me kwetsbaar op te stellen in artikelen, boeken en blogs. Als iemand daar iets afgrijselijks van vindt en dat wil delen, kost het ze best wat moeite om me dat te laten weten. Maar bij een expositie reageren mensen direct op wat ze zien en ben je, voor mijn gevoel, extra kwetsbaar.

In de aanloop naar de expositie leek alles mis te gaan. Ik deed mee met 37 tekeningen en schilderijen die allemaal van een lijst en enkelen van een passe-partout moesten worden voorzien. Ik zag voor me hoe ze op de prachtige oude muur van de Kathedraal-schuur van Domaine Lavau zouden hangen, maar toen we gaten gingen boren, brokkelde die muur óf af als koek, óf waren de stenen zo hard dat we er met moeite een plug en een schroef in kregen. De werken op een rechte lijn krijgen, lukte al helemaal niet.

Operatie ‘gummiepropjes’

Op het laatste moment zijn we naar de Bricomarché gereden om er grote OSB-platen te kopen, die wit te verven en met kettingen aan de houten balken te bevestigen. Zo hebben we alles er toch keurig recht opgekregen. Al was er nóg een probleem: de schuur is zo groot dat er een permanente wind doorheen waait. Zodra die wind aanzwelt, vliegen de schilderijen om je oren. Daarom was er ook nog de operatie ‘gummiepropjes’ om alle hoeken van de lijsten aan de platen vast te zetten.

Op de opening op 31 juli was het alsof het er altijd zo had uitgezien. De band Herringbone speelde, de vice-president van de Indre - ons Franse departement - deed een openingsspeech, we voorzagen de zeventig bezoekers van hapjes en drankjes en genoten van de gezelligheid én van de reacties op al dat harde werk.

Zwevend gedicht

Ik zag bezoekers lachen om de houtskooltekeningen met gekke houdingen van Mec, zag ze met elkaar praten over hun favoriete boswandelingen bij m’n acrylschilderijen van bostunnels en meerdere mensen kwamen me persoonlijk vertellen hoe mooi en ontroerend ze het gedicht vonden dat ik had geschreven om alle schilderijen en tekeningen met elkaar te verbinden (zie hieronder). Dat gedicht had ik op een doek laten drukken om het boven de schilderijen te laten zweven. Natuurlijk waren er ook een paar negatieve reacties, maar die sterkten me eerder in dat ik trots ben op wat ik heb gemaakt, dan dat ik ze ter harte nam.

Ik verkocht verrassend veel boeken, kaarten van mijn gedicht én een schilderij. Zo op de laatste dag van de tentoonstelling, begint het alweer te kriebelen: zin om nieuwe dingen te maken. Een goed teken!

Verlangen - gedicht bij Dans les Collines

Shop

Regelmatig word me gevraagd of ik ook tekeningen verkoop. Omdat ik het gevoel heb dat ze samen een verhaal vormen, wil ik de originelen niet afstaan. Maar de afgelopen tijd heb ik aan een oplossing gewerkt!

Bij wijze van experiment heb ik van de serie Lockdown nu een zeer gelimiteerde oplage van tien giclée (fine art) prints laten maken. Ze worden op hoogwaardig papier gedrukt in Parijs en kunnen al dan niet ingelijst en met passe-partout besteld en over de hele wereld bezorgd worden. Op is voor altijd op.

Mijn intentie bij het maken van deze serie was de vrolijkheid, humor, vertedering en liefde vastleggen voor een wezen dat zo dichtbij staat, maar waar je nooit helemaal grip op kunt krijgen. Het idee dat die vrolijkheid zich mogelijk verder gaat verspreiden, maakt me nu al blij.

Het zijn twaalf houtskooltekeningen op A5-formaat. Ze vormen samen een verhaal, maar je kunt ook je eigen verhaal samenstellen.

Herinnering aan Margreet Dolman?

Deze zomer ben ik naar Zuid-Frankrijk afgereisd om met Paul Haenen en zijn man Dammie van Geest aan een boek over Haenens alter ego Margreet Dolman te werken. Margreet bestaat in januari 50 jaar en het boek heeft de ondertitel ‘Hoogtepunten uit een grensverkennend leven’ gekregen. Ik heb een berg Dolman-verhalen, -interviews, -uitzendingen, -gedichten, -tijdschriften en ga zo maar door, doorgenomen om de leukste grensverkennende elementen van het personage samen te kunnen brengen.

In augustus heeft Paul Haenen een oproep gedaan die via De Telegraaf, RTL en Met het oog op Morgen het land door is gegaan: heb je bijzondere herinneringen aan Margreet? Mail ze dan naar kantoor@bettyasfalt.nl . Wellicht word je onderdeel van het boek!

Boeken

Zoek je nog een ander boek voor jezelf of om cadeau te doen? Check dan de boekenpagina. Bestel je een van mijn boeken via de links op mijn website dan krijg ik daar soms een bescheiden centje voor van de online verkopers. Maar je doet me een nog groter plezier door ze bij je lokale boekhandel te kopen! Vaak kan dat overigens ook online.

Fijne zomer toegewenst en tot de volgende nieuwsbrief!

Bericht uit Frankrijk: Vulkaanwater

Afgelopen maandag zat ik in mijn schrijvershuis voor de ventilator. Buiten liep het kwik tegen de veertig graden. Het gras was dood. Alles hing slap. Ik deed alsof ik eraan kon ontkomen door de wind maar op mijn gezicht te houden. Maar tegen zes uur ‘s avonds hield ik het niet meer, pakte mijn spullen, holde naar de auto en reed naar de Creuze, de dichtstbijzijnde rivier. Er zit daar een strandje en ik kon aan niets anders denken dan het water inrennen, kopje ondergaan en daar een week, een maand, een jaar, vertoeven tussen de vissen.

Een half uur later parkeerde ik bij het strandje en was ik eigenlijk al lekker afgekoeld van de airco in de auto. Maar een plan is een plan en dus holde ik naar de rivier en sprong. Zelden kwam ik in zulk lauwwarm water terecht. Ik heb wel eens in baden gezwommen die zich op de flank van een vulkaan bevonden en die daardoor kokendheet waren. Dit kwam in de buurt.

Desondanks vond ik dat het na al die moeite ook stom zou zijn om het dan maar voor gezien te houden. Ik zwom naar de overkant van de rivier en dacht aan de expositie en wat ik daar nog voor moest doen, ik dacht aan de hilarische teksten van Margreet Dolman die ik aan het lezen ben voor een nieuw boek, ik dacht aan mijn eigen boek waar ik een tweede versie van aan het schrijven ben, Ik dacht aan Emma Bunton, onze witte kip die in deze hitte broeds is en de hele dag op haar hete nest zat weg te smelten. En ik dacht dat als ik even wilde ontspannen, ik misschien niet zoveel moest denken.

Op het strandje klonk gegil van kinderen. Ook dat nog. Maar ze bleken een voor een onder een douche te springen waar badgasten zich mee schoon konden spoelen. Toen die kinderen uitgegild waren, heb ik lang en uitgebreid onder die douche gestaan. Het water was steenkoud. Heerlijk. Met een bijna blauw uitgeslagen vel kroop ik mijn auto in en reed terug naar huis. Zonder airco.

Ben je deze zomer in Frankrijk?
Kom naar Dans les Collines!

Op 31 juli om 18.00 u is de vernissage van Dans les Collines, de groepsexpositie waar ik aan mee doe.

Hieronder tref je een uitnodiging aan om bij de vernissage te zijn. De Vice-President van het departement Indre zal een praatje houden. De band Herringbone zorgt voor de muzikale omlijsting en er zullen hapjes en drankjes zijn.

Wat zit er toch veel werk in een expositie. Je denkt: ik hang wat werk op en klaar is Kees. Maar nee, we hebben al sinds vorig jaar regelmatig vergaderingen over de organisatie. Inmiddels heb ik 37 schilderijen en tekeningen geselecteerd die nog allemaal van een lijst voorzien moeten worden. En ik heb een gedicht geschreven dat al dat werk voor mij met elkaar verbindt. Dat zal er een bijzondere plek krijgen.

In de hele regio hebben we posters verspreid. Bakkers, apotheken, supermarkten, kunstencentra, bibliotheken, bushokjes, restaurantjes, cafés: je kunt er hier niet aan ontkomen dat de kathedraal-schuur van Debbie Nijland in Néret deze zomer the place to be is.

Ben je dus in Frankrijk deze zomer? Kom gerust een kijkje nemen! Dans les Collines duurt t/m 17 augustus. Ik zal ook regelmatig bij de expositie aanwezig zijn, dus laat het weten als je van plan bent om langs te komen. Misschien treffen we elkaar!

Meer info: expodanslescollines.com

Illustratie voor Propria Cures

Toen was daar zomaar de vraag van studentenblad Propria Cures: of ik een illustratie kon maken voor de (zwart-wit)-cover van hun zomernummer. Ik had hen gevraagd om iets in hun archief op te zoeken en vervolgens hadden ze op mijn website gekeken en geconcludeerd dat ze me alleen gingen helpen als ik een prent zou leveren. Mooie deal! Hieronder het resultaat. Mec is nu officieel een covermodel en ik heb zin om dit vaker te doen.

50 jaar Margreet Dolman

Begin 2026 bestaat Margreet Dolman, het alter ego van Paul Haenen, 50 jaar. Om dat te vieren komt er een prachtig boek dat ik ga samenstellen. Ik ben al uitgebreid in het archief gedoken en ben heerlijke teksten tegengekomen. Zodra ik moet lachen (en dat is vaak), leg ik de tekst apart, zodat die lach hopelijk ook alle toekomstige lezers van het boek zal gaan bereiken.

Na Ik heb bekend en Het vrolijke winterboek van Margreet Dolman en Dominee Gremdaat is dit onze derde samenwerking. Het is weer een grote eer en een groot plezier om aan de slag te gaan.

Het boek gaat in januari verschijnen bij Uitgeverij Meulenhoff. Zodra ik er meer nieuws over heb, zal ik dat hier met jullie delen.

Een schrijversleven in een Frans tiny house

Het is al even geleden sinds ik een blog heb geschreven, maar in juni was ik in Parijs en zat daar heerlijk in de Jardin des Plantes op een bankje, toen de schrijflust opkwam. Lees je mee?

Boeken

Zoek je nog een ander boek voor jezelf of om cadeau te doen? Check dan de boekenpagina. Bestel je een van mijn boeken via de links op mijn website dan krijg ik daar soms een bescheiden centje voor van de online verkopers. Maar je doet me een nog groter plezier door ze bij je lokale boekhandel te kopen! Vaak kan dat overigens ook online.

Tot de volgende nieuwsbrief!

Bericht uit Frankrijk

Het is ruim een half jaar geleden sinds de laatste nieuwsbrief en dat is niet omdat er niets te melden was, maar omdat ik mezelf compleet op heb gesloten om de eerste versie van mijn nieuwe boek af te schrijven.

Het was alsof ik een berg aan het beklimmen was en telkens als ik opkeek, de top een beetje hoger lag. Maar na maanden doorzetten, heb ik die top dan toch bereikt en nu ligt het manuscript (het dikste dat ik ooit heb voortgebracht) bij mijn redacteur. Dat geeft een heerlijk gevoel: na vier jaar onafgebroken onderzoek doen, nu afstand kunnen nemen van alles wat ik heb geleerd, gezien en heb samengevoegd. Het gaat nog even duren voor het boek uit gaat komen. Nu er zoveel tijd in is gestopt wil ik dat alles op de juiste plek staat.

In de ruimte die er is ontstaan, zijn er allerlei mooie nieuwe kansen op mijn pad gekomen, nieuwe projecten waar ik heel veel zin in heb. Daar ga ik me de komende tijd op storten. Ondertussen ben ik alles wat ik mezelf had ontzegd driedubbel aan het inhalen: familie, vrienden, lezen, kunst, film. Zo moet een monnik zich voelen die zich na lange tijd buiten de kloostermuren begeeft. Ook het tekenen en schilderen heb ik weer opgepakt, waarover later meer.

En uiteraard wandel ik me suf met Mec over de Franse velden, in het bos en waar er ook maar een pad te vinden is dat verkend moet worden. Nadat het voorjaar hier vorig jaar volledig in het (regen)water was gevallen, lijkt dat dit jaar ruimschoots goedgemaakt te worden. Alles bloeit, groeit, straalt en kwinkeleert en het zonnetje schijnt als nooit tevoren. Hopelijk is dat bij jullie ook zo!

The great Marc Evers op tv

Marc Evers was op 8 mei samen met zijn ouders te gast bij Tijd voor Max. Aanleiding was zijn aankomende optreden in het Europese Parlement. Op 13 mei is hij uitgenodigd om in Brussel te spreken over autisme en sport. Wat gaat hij daar vertellen? In de uitzending gaf hij daar antwoord op en kwamen ook zijn bijzondere levensverhaal én de graphic novel (tekenaar Gemma Plum was ook aanwezig) aan bod.

Wil je Tijd voor Max terugkijken? Dat kan hier. Vanaf ongeveer 14 min 30 komt het item aan bod.

Rechten verkocht!

Het is geweldig dat Marcs prestaties en boodschap internationaal worden opgemerkt. Dat geldt ook voor de graphic novel. We mochten al een zeer positieve buitenlandse recensie over het boek ontvangen. De recensente vond dat het ook buiten Nederland gelezen zou moeten worden: ‘Its relevance extends beyond the Dutch-speaking world, offering deep insights into autistic experiences by subtly subverting the hero archetype and demonstrating the power of collaborative storytelling.’

Of die opmerking iets heeft bijgedragen aan wat er daarna gebeurde, weten we niet. Maar via de Nederlandse uitgever Scratch Books hoorden we dat de rechten voor de Engelse versie van The great Marc Evers zijn verkocht. Voorjaar 2026 zal het boek in zowel het Verenigd Koninkrijk als de Verenigde Staten gaan verschijnen bij uitgeverij SelfMadeHero.

Ongelofelijk gaaf! We hopen dat een hele nieuwe groep lezers geïnspireerd zal raken door Marcs bijzondere levensverhaal.

Eerste groepsexpositie: Dans les Collines

Ben je van plan komende zomer naar Frankrijk op vakantie te gaan, of ben je om een andere reden in de buurt? Kom dan vooral een kijkje nemen bij Dans les Collines! Voor het eerst ga ik mijn schilderijen en tekeningen laten zien op een groepsexpositie in Néret. Samen met vier andere Nederlanders (waaronder mijn man) zullen we de kathedraal-schuur van kunstenaar Debbie Nijland gaan vullen. Wat ons verbindt is dat we allemaal zijn neergestreken in de heuvels (les collines) van Le Berry. Vanaf deze plek kijken we naar de wereld en dat betekent voor ons allemaal iets anders.

Domaine Lavau, Nijlands prachtige landgoed met fenomenaal uitzicht, wordt van 31 juli tot 17 augustus dus een topbestemming voor kunstliefhebbers. De expositie heeft een eigen website met onder meer de achtergrond van alle kunstenaars en met praktische informatie (openingstijden, locatie, enzovoorts). Toegang is gratis!

Dit kun je van mijn bijdrage verwachten: ‘In zijn getekende en geschilderde werk zoekt Van Woerden naar schoonheid en humor, tegenhangers van de zware onderwerpen waar hij over schrijft.’ (lees m’n volledige artist statement hier)

Hopelijk zie ik je deze zomer in Néret!

Boeken

Zoek je nog een ander boek voor jezelf of om cadeau te doen? Check dan de boekenpagina. Bestel je een van mijn boeken via de links op mijn website dan krijg ik daar soms een bescheiden centje voor van de online verkopers. Maar je doet me een nog groter plezier door ze bij je lokale boekhandel te kopen! Vaak kan dat overigens ook online.

Tot de volgende nieuwsbrief!

Podcast: De Volkskrant Elke Dag

Vanaf vandaag is m’n verhaal over de vermiste letter van het homomonument te beluisteren in de podcast ‘De Volkskrant Elke Dag’! (terug te vinden op alle podcast platforms)

Een voordeel van een klein huisje in the middle of nowhere is dat het er stil is (mits Mec niet wakker schrikt van een auto die ergens in Bordeaux zachtjes voor een stoplicht tot stilstand komt) en het voordeel van een overvolle inrichting met veel stoffen is dat er weinig galm is. Ik bestelde een professionele microfoon en zo kreeg het Huis met de roze luiken een nieuwe functie: die van radio-studio: Ik heb het hele verhaal aan de Frase keukentafel ingesproken.

Tiemen Hageman van De Volkskrant zette er een prachtig soundscape onder, zodat de aflevering meer is geworden dan een voorlees sessie.

Ik heb mijn verhalen vaker ingesproken; van The great Marc Evers en van De vreemdeling in de tuin zijn luisterboeken te verkrijgen (die laatste alleen via Storytel en Google Play). Telkens merk ik weer hoe leuk het is om dat te doen. Nu ik die microfoon in huis heb, ga ik me er mogelijk vaker aan wagen.

Voor nu wens ik je veel luisterplezier toe met dit uiteindelijk heel persoonlijke verhaal, een whodunnit met een twist en een hoofdrol voor schaamte.

Sinds het stuk in de krant heeft gestaan heb ik er veel reacties op gekregen van wildvreemden die zich erin herkenden. Het was mooi om te merken dat zelfonthulling een snaar bij anderen kan raken.

Als het goed is zit deze audioversie niet achter een betaalmuur, dus deel hem vooral met anderen die er mogelijk iets aan hebben.

Fijne zondag!

Een schrijversleven in een Frans tiny house

Sinds de vorige nieuwsbrief zijn er weer nieuwe korte verhalen bijgekomen Hieronder staan ze verzameld.

Boeken

Zoek je nog een ander boek voor jezelf of om cadeau te doen? Check dan de boekenpagina. Bestel je een van mijn boeken via de links op mijn website dan krijg ik daar soms een bescheiden centje voor van de online verkopers. Maar je doet me een nog groter plezier door ze bij je lokale boekhandel te kopen! Vaak kan dat overigens ook online.

Tot de volgende nieuwsbrief!

Voor de opsluiting

Woensdag zwaaiden we onze laatste gasten uit en sindsdien dringt de rust van de herfst zich alweer op.

De zomer is ontzettend druk geweest. Van een geleidelijke aanloop was geen sprake dit jaar. Na negen maanden regen was het ineens warm en liepen we bijna voortdurend achter de feiten aan. De afgelopen maand heb ik de moestuin geprobeerd te herwinnen. Het onkruid en de slakken hadden in de regentijd alles overgenomen. Inmiddels is het er weer begaanbaar en hopen we volgend jaar op een herkansing. Gelukkig hebben enkele pompoenen de zomer doorstaan en kunnen we daar de komende maanden mee vooruit.
Ook ga ik me na het versturen van deze nieuwsbrief opsluiten om meters te kunnen maken met het schrijven van mijn boek. Het zou kunnen dat je even een tijdje niet van me hoort.
Maar eerst vertel ik je graag enkele hoogtepunten van deze zomer.

Vermist: de ‘V’ van ‘Vriendschap’

Twee jaar geleden las ik dat er een letter gestolen was uit de dichtregel van het Homomonument te Amsterdam. Het was een absurd en fascinerend gegeven dat me niet kon loslaten. Wie steelt er een letter? Dat het ook nog de ‘V’ van ‘Vriendschap’ was vond ik helemaal opmerkelijk. Betekende dat iets? Ik rook een whodunnit en zette mijn Sherlock Holmes-hoedje op. Twee jaar later stond het resultaat van mijn zoektocht in De Volkskrant.

Het is een a-typisch stuk geworden omdat het een verhaal is dat niet alleen over het zoeken naar een dader gaat, maar dat ook een zoektocht naar mezelf is geworden. Met schaamte als uitgangspunt, gekoppeld aan homoseksualiteit.
Het stuk heeft meerdere versies gehad. De eerste versie had twee keer de lengte van het uiteindelijke stuk en het zat ook cryptischer in elkaar. Het was niet helemaal geschikt voor in de krant, maar wellicht doe ik er ooit nog eens iets mee.

Ik ben erg tevreden met wat het uiteindelijk is geworden. Het heeft de afgelopen week een hele berg reacties opgeleverd van mensen die zich in m’n beschrijvingen hebben herkend. Het heeft me opnieuw geleerd dat het tonen van je kwetsbaarheid, heel sterk kan zijn. Niet alleen voor jezelf.

In het stuk vertel ik over een moment in het Heemraadspark te Rotterdam, waarbij een wildvreemde me zonder dat ik daar aanleiding voor had gegeven voor m’n voeten tufte en ‘vuile teringhomo’ toebeet. Ik vroeg me direct af wat ik verkeerd had gedaan, wat er aan mij zo homoseksueel was waardoor die man vond dat hij mij mocht uitschelden.

Er is een video van Panti Noble, een bekende drag queen uit Ierland, die een vergelijkbare ervaring had en heel goed vertelt wat geïnternaliseerde homofobie met je doet. Ik had er in het stuk geen ruimte voor, maar hier kan ik de video bij jullie onder de aandacht brengen.

Nu mijn artikel is gepubliceerd, voel ik me ergens van bevrijd, alsof ik iets kan loslaten wat me al lang in de weg heeft gezeten. Zelfonthulling is het antwoord op schaamte, heb ik tijdens dit onderzoek geleerd. Het is eng, maar vooralsnog heeft het gewerkt.

Veel (media)-aandacht voor de graphic novel van The great Marc Evers

Op 19 augustus is de graphic novel van de The great Marc Evers verschenen en we hebben buitengewoon veel aandacht voor het boek gekregen. Van Trouw tot Studio Para Parijs (zie hieronder) en van RTL Nieuws tot de Linda.

Sinds het boek is verschenen, hebben we al recensies mogen ontvangen en, nog belangrijker, prachtige, ontroerende lezersreacties. In dit blog licht ik er eentje uit:

Vorig weekend zijn we met het hele stripboek team naar de Paralympische Spelen in Parijs geweest om Marc aan te moedigen. Hij ging er voor goud, maar bijna nog belangrijker dan dat, was dat hij zijn carrière positief wilde afsluiten. Je kunt daar meer over lezen in dit blog:

Marc haalde de finale én werd achtste. Een topprestatie. Van zijn vader hoorde ik dat hij nu tevreden en blij is thuisgekomen van zijn Parijse avontuur.

Het boek is inmiddels in alle (online) (strip)boekwinkels te verkrijgen. Heb je het gelezen en ben je er blij mee? Dan doe je ons een groot plezier door dat te delen op sociale media, in boekenclubs, leesbijeenkomsten, bibliotheken, scholen, sportclubs, zorginstellingen of waar mensen er ook maar interesse voor zouden kunnen hebben. Het verhaal, dat gaat over wat er kan gebeuren als je kijkt naar mogelijkheden, in plaats van naar beperkingen, heeft een universele boodschap en is hopelijk voor iedereen interessant. We hopen er zoveel mogelijk mensen mee te kunnen inspireren. Heel veel dank voor je hulp!

Franks tentoonstelling

Op 22 augustus was de vernissage van Franks eerste Franse solotentoonstelling ‘Paysages intérieurs’. Het was werkelijk geweldig om de werken die hij had uitgekozen voor het eerst samen in een ruimte te zien én het was een nog groter feest dat er zoveel mensen kwamen kijken, inclusief de lokale pers.

Benieuwd? Hieronder kun je m’n korte verslag lezen en kun je de digitale versie van het boek dat bij de tentoonstelling hoort, bekijken. Zie je zijn werk wel bij je aan de muur (of dat van je bedrijf, een familielid, vriend of kennis) hangen? Neem dan even contact op.

Catalogue Exhibition Paysages Interieurs Frank Den Os

5.98MB ∙ PDF file

Download

Download

Hier vind je de collages terug die hij maakt. Als je er iedere dag eentje in je inbox wilt ontvangen, kun je je hieronder registreren.

Daily collages

At first light each dawn, between morning coffee and feeding the chickens, these fragments of painted paper open the day. Color leads, thoughts follow. A small ritual of noticing, beginning again.

By Frank den Os

Een schrijversleven in een Frans tiny house

Sinds de vorige nieuwsbrief zijn er weer nieuwe korte verhalen bijgekomen Hieronder staan ze verzameld.

Tip!

Om aan te sluiten bij m’n artikel over de Vermiste ‘V’ van Vriendschap, heb ik in deze nieuwsbrief maar 1 tip en dat is de podcast En niemand bleef onaangeraakt waarin op indringende wijze wordt onderzocht wat het effect van de aids crisis is geweest. Ook hier speelt schaamte een grote rol, maar het gaat ook over liefde, over het leven, over de werking van taboes en over vriendschap. Echt een aanrader waar ik ademloos naar geluisterd heb.

Boeken

Zoek je nog een ander boek voor jezelf of om cadeau te doen? Check dan de boekenpagina. Bestel je een van mijn boeken via de links op mijn website dan krijg ik daar soms een bescheiden centje voor van de online verkopers. Maar je doet me een nog groter plezier door ze bij je lokale boekhandel te kopen! Vaak kan dat overigens ook online.

Tot de volgende nieuwsbrief!

Moesson

De zomer is nu eindelijk begonnen en we lopen gigantisch achter in de tuin. In de tijd dat de negen maanden durende moesson al onze zin uit ‘buiten zijn’ haalde, is alles stevig overwoekerd geraakt. De boer die het hooi van het veld bij mijn schrijvershuisje haalt, vertelde dat er voor de derde keer was ingezaaid omdat de regen, de modder en de slakken, alles hadden verpest.

Nu het eindelijk warm begint te worden is het grote gevecht tegen de natuur begonnen. We snoeien ons een breuk om alle uit de kluiten gewassen bramentakken, brandnetels en ander stekeligs terug te dringen en we hopen dat er ergens toch nog iets van een tomaat de kop op zal steken.

Gelukkig is er deze zomer genoeg om me op te verheugen!

The great Marc Evers verschijnt 19 augustus!

Drie jaar geleden volgde ik een webinar over grafische journalistiek en voelde aan alles dat mijn non-fictie nouvelle The great Marc Evers, de kampioen die nooit iets zou kunnenperfect was om een graphic novel van te maken. Niet alleen omdat het een prachtig, inspirerend, waargebeurd verhaal is, maar ook omdat mensen als Marc Evers, die een verstandelijke beperking en een autisme spectrum stoornis hebben, moeite met lezen hebben. Door zijn levensverhaal in tekeningen te vertellen, kan het verhaal dus een veel groter bereik krijgen.

Nu, drie jaar later, is het boek af. Op 19 augustus, tien dagen voordat Marc Evers voor de vierde en laatste keeraan de Paralympische Spelen mee gaat doet in Parijs, komt het uit!

We hebben zelf het papier kunnen uitzoeken, tests bekeken met druktechnieken en zo de mooist mogelijke uitvoering van het boek samengesteld, zodat de prachtige tekeningen van Gemma Plum en de schitterende inkleuring van Marloes Dekkers zo goed mogelijk tot hun recht komen.

Op dit moment ligt het boek nog bij de drukker. Iedereen die ons heeft gesteund met de crowdfundactie krijgt het boek zodra we het in huis hebben, opgestuurd. We hopen dat je het dan nog voor de 19e in huis hebt.

Heb je ons gesteund, dan wil ik je nogmaals bedanken. Doordat we de drukkosten zo zelf konden dragen, konden we nu een unieke samenwerking aangegaan met Scratch Books, de toonaangevende uitgeverij voor graphic novels in Nederland. Zij zullen ervoor zorgen dat The great Marc Evers in alle (strip)winkels en (online) boekhandels te vinden is.

Mocht je het leuk vinden om jezelf of anderen ook een exemplaar van The great Marc Evers cadeau te doen, dan kun je die vanaf nu bestellen (bijvoorbeeld hier). En wil je ons helpen om het inspirerende verhaal van Marc onder de aandacht van zoveel mogelijk mensen te brengen, deel het dan alsjeblieft op je sociale media, stuur deze nieuwsbrief door of schrijf een review op je favoriete verkoopsite.

Lees het verhaal van Marc en leef met hem mee tijdens de Paralympics in Parijs! Ze gaan 28 augustus van start en Marc zal op drie afstanden meezwemmen. Ik zal bij het uitkomen van het boek een nieuwe nieuwsbrief versturen met meer informatie daarover. We zullen als stripboek-team naar Parijs gaan om hem aan te moedigen, het allemaal mee te maken en als het even kan, er ook verslag van te doen.

Aanbevelingen voor The great Marc Evers

‘Een ontzettend mooie en aangrijpende strip, met heldere teksten en prachtige tekeningen. Een schitterend boek over hoop, eigen inzicht, doorzettingsvermogen en onvoorwaardelijke liefde. Geef de hoop nooit op, schreeuwt het van de daken.’– Paul Haenen

‘Een inspirerend verhaal, dat wordt verteld in prachtige tekeningen die je raken. Niet alleen zien we hoe Marc heeft gewerkt om zijn droom te verwezenlijken, we volgen ook zijn liefdevolle ouders, die hun autistische zoon altijd hebben ondersteund, ondanks de tegenslagen. Ook dat is topsport.’– Aimée de Jongh

‘De aanhouder wint, dat is wat we kunnen leren van dit boek. Gemma Plum slaagt erin om het telkens opnieuw proberen, de vorderingen in kleine stapjes en het doorzetten inzichtelijk te maken door de grammatica van het medium strip te gebruiken. De lange en moeizame weg die Marc Evers en zijn familie hebben afgelegd is op deze manier invoelbaar geworden en roept bij de lezer diep respect op voor deze bijzondere sportman.’– Eva Hilhorst (Drawing the Times)

Luisterversie van m’n artikel in NRC-podcast

Op dodenherdenking stond m’n stuk ‘Goed dan, zei Kees, ik doe dat klusje wel. Hij kwam terecht in een zeeslag op de Noordzee’ in de NRC. Het is een spannende reconstructie van een vergeten zeeslag waarbij Kees, een jongeman uit Rotterdam, tijdens de Tweede Wereldoorlog in terecht is gekomen. Maar hoe dan? En wat betekende dat?

Vanaf vandaag is het stuk als een luisterverhaal op zondag in de NRC-podcast Vandaag te beluisteren. Ik mocht er een korte inleiding voor inspreken. De podcast-aflevering is op alle platformen waar je podcasts kunt vinden (gratis) terug te vinden, bijvoorbeeld hier bij Spotify. Veel luisterplezier toegewenst!

Een schrijversleven in een Frans tiny house

Sinds de vorige nieuwsbrief zijn er weer nieuwe korte verhalen bijgekomen Hieronder staan ze verzameld.

Boeken

Zoek je nog een ander boek voor jezelf of om cadeau te doen? Check dan de boekenpagina. Bestel je een van mijn boeken via de links op mijn website dan krijg ik daar soms een bescheiden centje voor van de online verkopers. Maar je doet me een nog groter plezier door ze bij je lokale boekhandel te kopen! Vaak kan dat overigens ook online.

Tot de volgende nieuwsbrief!

Zeeslag tijdens WOII

Ik zat midden in het uitwerken van de research voor mijn boek, toen er een mail binnenkwam van maritiem archeoloog Yftinus van Popta. Hij had de afgelopen jaren in zijn vrije tijd gewerkt aan de reconstructie van een heel bijzonder verhaal: een vergeten zeeslag op de Noordzee tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Het was allemaal begonnen met een mail van Mea Pruimers die hem op de radio had horen vertellen over hoe hij zeerampen aan de vergetelheid wilde onttrekken. Zij was bezig met een onderzoek naar wat er met haar oom Kees was gebeurd. Die zou getorpedeerd zijn tijdens de oorlog, maar wat dat betekende, waarom en hoe dat zou zijn gebeurd, was haar nog niet helemaal duidelijk. Kon hij helpen?

Van Popta was gaan zoeken in archieven en vond een hele berg informatie, logboeken van zowel Duitse als Engelse zijde die een gevecht op zee tot op de minuut, van beide kanten weergaven. Die gegevens sloten naadloos op elkaar aan. De oom van Mea was ergens in dat gevecht gesneuveld.

Van Popta vroeg zich af of ik interesse had om het verhaal op te schrijven. Eerder had ik dat ook gedaan met de Dinkla-ramp op de Zuiderzee.

Alles in mij schreeuwde ‘ja!’ Ik groeide op in Maassluis, onder de rook van Rotterdam en op fietsafstand van Hoek van Holland. We speelden in de bunkers die ooit deel uitmaakten van de Atlantikwall. Mijn opa en oma maakten allebei het bombardement op Rotterdam mee. Dit was een prachtige gelegenheid om me in de oorlogstijd te verdiepen, in een gebeurtenis die zich niet heel ver had afgespeeld van wat ik uit mijn jeugd kende. Bovendien leek me het een verhaal dat ontzettend actueel is: is er tijdens een oorlog alleen maar sprake van goed of kwaad of ligt daar een grijs gebied tussen?

Naast wat er op zee was gebeurd, wilde ik ook heel graag meer over Kees weten. Het stadsarchief Rotterdam bood aanknopingspunten. Het was ongelofelijk om te zien hoe je de levensloop van iemand die er niet meer is, zo bij elkaar kunt puzzelen.

Kees bleek bijvoorbeeld in een kindertehuis in Alphen aan den Rijn te hebben gezeten toen hij klein was, terwijl zijn ouders toen nog leefden. In het Nationaal Archief vond ik het vonnis over de voogdij terug. Het archief van het kindertehuis bleek ook nog te bestaan. Zo ontstond een niet al te positief beeld van zijn gezinssituatie: een moeder die vreemdging en een vader die een ‘zwakkeling’ werd genoemd. Er bleek ook veel alcohol in het spel te zijn. De zeven kinderen werden verwaarloosd, waarna de overheid ingreep.

Kees trok ondanks alles, uiteindelijk toch weer bij zijn moeder in. Samen gingen ze op de Laanzichtstraat wonen te Rotterdam, een straat in de volksbuurt Crooswijk, vlakbij de grootste veemarkt van het land, waar de koeien over straat liepen en het alleen al daarom, ontzettend gestonken moet hebben.

Kees werkte in de scheepvaart om wat te verdienen. Toen de oorlog uitbrak, veranderde dat de loop van zijn leven.

Het verhaal stond op 4 mei, Dodenherdenking, in de weekendbijlage van NRC. Je kunt het hier online lezen.

Crowdfundactie The great Marc Evers geslaagd

De afgelopen maand voerden we campagne om de drukkosten voor de graphic novel van The great Marc Evers te kunnen bekostigen. Ik had niet eerder een crowdfundactie gedaan, dus ik vond het razend spannend om te zien of zoiets wel zou slagen.

De respons op de actie was overweldigend en we hebben ons streefbedrag ruimschoots gehaald! Dat betekent dat het boek er gaat komen en dat we ook een begin kunnen maken met de Engelse vertaling, zodat we een zo groot mogelijk publiek met het inspirerende verhaal van Marc kennis kunnen laten maken.

Heb je een bijdrage geleverd, of vast een of meerdere exempla(a)r(en) besteld, dan ben ik je daar samen met tekenaar Gemma Plum en colorist Marloes Dekkers heel dankbaar voor! Op dit moment wordt de laatste hand aan de tekeningen gelegd en worden de pagina’s ingekleurd.

Exclusief voor deze nieuwsbrief vertelt Marloes Dekkers over hoe ze te werk gaat om het water op papier tot leven te wekken: “Ieder project kent zijn uitdagingen. In het geval van de inkleuring voor The Great Marc Evers is dat om ‘zwembadwater’ weer te geven. Er zijn golfjes, er is schittering van licht op het water, er zijn spetters en er is een spannende onderwaterwereld. Bij de start van dit project brak ik echt mijn hoofd over hoe ik dat in kleur zou moeten weergeven. In eerste instantie ben ik aan de slag gegaan met foto’s om die watertextuur te maken, maar tekenaar Gemma vond dit niet echt ‘de vibe’ die het verhaal nodig had. Dus ben ik aan de slag gegaan met ecoline om nieuwe texturen te maken: de flesjes ecoline neerzetten, potten water, keukenpapier, penselen en stapels glad aquarelpapier.

Er zit een zekere kwetsbaarheid in dat moment wanneer je penseel het papier raakt, de onvoorspelbaarheid van de inkt dwingt je je brein uit te schakelen, omdat je intuïtie het overneemt en je handen de weg wijzen. De ‘Nat in nat’-techniek geeft mooie waaiers in de verf die goed te gebruiken zijn voor de ‘onderwater’-scenes. Onverwachte kleuren die in elkaar overlopen geven gelaagdheid en uitvergroot op de computer kun je daarmee de verstilling van onderwater meegeven. Daarnaast maak ik ook verlopen van uitgewassen naar verzadigder kleuren, voor dieptewerking. En hoewel ik er tegenop zag, ben ik toch ook maar golfjes gaan schilderen voor de rimpeling in het water. Die bewerk ik verder op de computer zodat ze, in diapositief, als ‘schittering op het water’ kunnen worden toegepast. Toch weer bijzonder hoe ik zelf weer verrast ben dat zo’n analoge manier van werken uiteindelijk het beste resultaat geeft.”

Hieronder zie je hoe het water eruit komt te zien en daaronder kun je een video vinden waarin je het proces ziet.

Een schrijversleven in een Frans tiny house

Sinds de vorige nieuwsbrief zijn er weer nieuwe korte verhalen bijgekomen Hieronder staan ze verzameld.

Tips!

Heb je het verhaal over de zeeslag over de Noordzee met plezier gelezen, dan kan ik je ook van harte de podcast Het wrakke water aanraden. In elke aflevering komt er een andere ramp aan de orde. Maritiem archeoloog Yftinus van Popta is mede-presentator. In aflevering 8 is er aandacht voor Kees Ringlever.

Heb je ook dat je de hele dag door vecht tegen alle afleiding die op je af wordt gevuurd: oplichtende schermen, pingeltjes, takenlijstjes, emails, vragen, opmerkingen, dwingende honden, telefoontjes, alles? Ik heb regelmatig moeite met het focussen van mijn aandacht op één ding, daarom sprak dit verhaal in The New Yorker direct aan: The Battle for Attention

Lukte het om mijn aandacht er de gehele tijd bij te houden? Ja! Dat kwam doordat er sprake is van een geheime groep: The Order of the Three Birds, een groep waarvan niet duidelijk is wie er lid van is en die allerlei rituelen heeft om zich op één onderwerp te richten. Ze komen onregelmatig samen om iets al hun aandacht te geven. Dat lijkt me nou weer heerlijk.

Boeken

Zoek je nog een ander boek voor jezelf of om cadeau te doen? Check dan de boekenpagina. Bestel je een van mijn boeken via de links op mijn website dan krijg ik daar soms een bescheiden centje voor van de online verkopers. Maar je doet me een nog groter plezier door ze bij je lokale boekhandel te kopen! Vaak kan dat overigens ook online.

Bedankt voor het lezen en tot de volgende nieuwsbrief!

Start crowdfundactie voor The great Marc Evers - strip!

Vandaag is het Wereld Autisme Dag en dat lijkt ons het ideale moment om aandacht te vragen voor een heel bijzonder project. De afgelopen twee jaar heeft Gemma Plum namelijk onafgebroken zitten tekenen om van mijn boek The great Marc Evers een stripboek te maken. Marloes Dekkers heeft zich bij het team gevoegd om de tekeningen in te kleuren. We willen zo een groter publiek bereiken voor het inspirerende verhaal van Marc, die een autismespectrumstoornis en een verstandelijke beperking heeft.

Hoewel hij volgens de psychiater nooit iets zou kunnen, is hij meervoudig Paralympisch zwemkampioen geworden. De komende Spelen in Parijs gaat hij voor de vierde en laatste keer meedoen. Zijn verhaal gaat niet alleen over al zijn geweldige sportprestaties, maar ook over de overwinning die hij leverde op zijn prognose, op het beperkende hokje waarin hij was gestopt.

Juist mensen als Marc hebben moeite met lezen. Een getekende versie van het verhaal moet het ook voor hen toegankelijker maken. Maar deze graphic novel is ook voor anderen de moeite waard. Het wordt echt een prachtig boek, al zeg ik het zelf.

Om het te kunnen laten drukken, zijn we op het platform Voor de Kunst een crowdfund-actie gestart.

Met steun van donateurs hopen we het boek onder zoveel mogelijk mensen te kunnen verspreiden. Wil je ons daarbij helpen, klik dan op deze link om mee te doen (en check de video voor meer uitleg). Je krijgt er naast onze eeuwige dank, ook nog iets voor terug: check de lijst met tegenprestaties.

Je helpt ons overigens ook door de actie onder de aandacht van anderen te brengen door deze mail bijvoorbeeld door te sturen, of het op sociale media te delen.

Dank, dank, dank!

Frank’s kunst gaat de wereld over

Zo om en nabij vorig jaar juni veranderde het Huis met de Roze Luiken in een soort Franse culturele broedplaats. Ik zat obsessief tekeningen en aquarellen van Mec en de omgeving te maken en Frank herontdekte zijn oude liefde voor print-technieken.

Hij begon er allerlei technieken bij te leren en het ene na het andere abstracte werk te maken: uitbundige, kleurrijke taferelen die een weerspiegeling van zijn innerlijk zijn. Dat is niet onopgemerkt gebleven. Zijn werk werd uitgekozen voor ‘Art on Loop’ van de Holy Art Gallery in New York, waar het twee dagen onderdeel uitmaakte van een selectie schilderijen die op de muur geprojecteerd werden terwijl hippe New Yorkers elkaar stonden te verdrommen.

Ook heeft deze zelfde galerie vijf van zijn werken opgenomen in een expositie die nog tot 18 april te bezoeken is in London. Wie niet van drommen hippe Londenaren houdt, kan ook gewoon vanuit huis een bezoek brengen aan de virtuele expositie. Er zijn al enkele werken verkocht.

Spreekt zijn werk je aan? Check dan zijn website.

Een schrijversleven in een Frans tiny house

Sinds de vorige nieuwsbrief heb ik lekker doorgeblogd. Korte verhalen, iedere zondag op Instagram, Facebook en op m’n website. Hieronder staan ze verzameld.

Tekeningen

Tijdens mijn reis naar Latijns-Amerika heb ik houtskooltekeningen gemaakt De meesten behoren tot een serie ‘Floating around the world’.

Tips!

Een halve eeuw waren de levens van Mina & Mevrouw innig met elkaar verstrengeld. Mevrouw was een gravin op een kasteel bij Middelburg, Mina haar inwonende dienstbode. Als achterkleindochter van Mevrouw voelt Maartje Duin al een leven lang ongemak over deze verhouding, die in haar familie wordt voorgesteld als een liefdevolle vriendschap. Kan er liefde zijn, als er zo’n grote ongelijkheid is?

Duin vertelt ontzettend goed en afgewogen, spaart ook zichzelf niet en legt meer bloot dan alleen de relatie tussen Mina en Mevrouw. Een bijzonder detail in de podcast is een enorme reeks dagboeken die Mevrouw bijhield, ook in geheimschrift, die de familie van Maartje stukje bij beetje ontrafelen. Meer informatie vind je hier.

Luistertip: Zien we allemaal hetzelfde?

De podcast Crowd Science van de BBC bevat geweldige afleveringen, waarin luisteraars een vraag stellen die door een redactie wordt uitgediept. ‘Do we all see the same color?’ vraagt ene Gregory zich af. Met andere woorden: Is het blauw dat ik zie, ook het blauw dat jij ziet? Het antwoord is zowel ja als nee. Dat heeft bijvoorbeeld met de kleur van je iris te maken. Een fascinerende aflevering over hoe we naar de wereld kijken en welk gedeelte van die wereld we delen.
Te vinden op elk podcastplatform. Meer info vind je hier.

Boeken

Zoek je nog een ander boek voor jezelf of om cadeau te doen? Check dan de boekenpagina. Bestel je een van mijn boeken via de links op mijn website dan krijg ik daar soms een bescheiden centje voor van de online verkopers. Maar je doet me een nog groter plezier door ze bij je lokale boekhandel te kopen! Vaak kan dat overigens ook online.

Bedankt voor het lezen en tot de volgende nieuwsbrief!

Winterstand

Is jullie winter ook een kruising tussen een moesson en strenge vorst? Wij brengen de dagen in het huis met de roze luiken in ieder geval voor de houtkachel door. Mec woont onder zijn deken, Saffy de buitenkat krabt aan de deur om op een binnenfunctie te solliciteren en in de bomen hebben we een reeks vetbollen gehangen zodat we nog eens ‘Kijk…, een pimpelmees’ kunnen zeggen. Veel meer actie is er niet.

Zodra iets dat op een zonnetje lijkt, de mist verdrijft, hollen we naar buiten om het licht op te zuigen en het als een voorbode van een snel naderend voorjaar te zien.

Reisverhalen

Sinds ik terug ben van mijn onderzoeksreis naar Latijns-Amerika, heb ik het continent nog niet helemaal verlaten. Niet alleen omdat ik de reis in m’n boek aan het verwerken ben, maar ook omdat ik de korte reisverhalen die ik daar heb geschreven, nu mondjesmaat op m’n website en sociale media post. Normaal gesproken maak ik een berg foto’s en video’s van een reis, die vervolgens op een grote digitale berg belanden om zelden meer bekeken te worden. Nu reis ik telkens weer een beetje met mezelf mee terug en dat bevalt goed. Reis je mee?

Zin om tijdens het lezen wat extra Latijns-Amerikaanse sfeer toe te voegen, klik dan op deze link voor een Spotify-playlist. Zodra ik in een café, een taxi, een bus of waar dan ook een nummer hoorde dat ik niet wilde vergeten, heb ik het aan deze lijst toegevoegd. Telkens als ik hem op zet, stijgt de temperatuur in huis met een paar graden. Hopelijk bij jou ook.

Geen onderdeel van de reis, maar wel leuk om te melden: :

Tekeningen

Tijdens mijn reis heb ik houtskooltekeningen gemaakt en een berg ideeën opgedaan voor schilderijen (ter plekke schilderen lukte niet omdat m’n verf smolt in de hitte). De komende tijd ga ik daar verder mee aan de slag. Dat wil niet zeggen dat ik de verleiding om met Mecs grappige houdingen en blikken vast te leggen, kon weerstaan.

Schrijfpraat de podcast

In Schrijfpraat de podcast interviewen Kim Linssen en Emmie de Vries om de week een schrijver over hun werk en op Tweede Kerstdag mocht ik over het maken van waargebeurde verhalen vertellen.

Kijkje achter de schermen: Het is een wonder dat het een coherent gesprek is geworden, want alles wat zo ongeveer tegen kan zitten bij een opname, zat tegen. We namen de podcast online, dus op afstand op. Het beeld deed viel geregeld weg, het geluid had er geen zin in, ons internet viel uit, maar toch konden we met horten en stoten door m’n schrijfcarrière heenwandelen. Het gesprek is bijvoorbeeld hier op Spotify, maar ongetwijfeld ook via je favoriete podcast-platform, te beluisteren.

Tips!

Leestip: The whale who went AWOL (New York Times Magazine)

In 2019 troffen Noorse vissers een Beluga walvis aan die in tegenstelling tot zijn soortgenoten geen onderdeel van een groep uitmaakte, niet bang voor mensen was en zelfs zijn bek open en dicht deed om vermoedelijk om eten te vragen. Ze bevrijdden hem en daarna bleef hij in de buurt rondzwemmen. Hij kreeg de naam Hvaldimir en steeds meer mensen kwamen naar hem kijken, video’s gingen viraal en hij werd een wereldster. Sleutelzin uit het leeswaardige stuk : ‘Like many celebrities, Hvaldimir has lived a life defined by other people’s desires. Almost everyone he has met wants something from him: a snapshot, a story, a lifetime of submission.’

Dit soort verhalen fascineren me enorm. Zodra de leefwereld van de mens en het dier elkaar kruisen, ontstaat er een wisselwerking waarin veel over ons en over hoe de wereld werkt, wordt blootgelegd. Ik heb zelf zo’n stuk gemaakt door het leven van zeehond Rob uit te zoeken. En het zette me ook aan het denken toen ik, dichter bij huis, een doodzieke egel vond en zelf ingreep (Freddy deel 1 en deel 2).

Waar is Sarah? en Zwermelingen

Lezers van De vreemdeling in de tuin vragen me regelmatig hoe het nu met hoofdpersoon Hamza gaat. Waar is hij nu? Wat doet hij nu? Vragen die in je om blijven gaan als je mee hebt kunnen leven met iemand die een levensgevaarlijke reis heeft gemaakt om de uitzichtloosheid van thuis proberen in te wisselen voor iets dat voor ‘beter’ door moet gaan.

Migratie is een zwaar beladen thema, helemaal nu de vorige regering erover is gevallen en Geert Wilders de laatste verkiezingen heeft gewonnen. Juist daarom is het belangrijk om weg te gaan van de containerbegrippen die in beleidsstukken worden gebruikt. Het zoeken naar een ander, misschien wel beter leven is van alledag en van iedereen. Alleen al daarom is het goed om onderstaande podcasts te beluisteren waarin dat hele complexe vraagstuk, persoonlijk wordt gemaakt.

In de podcast Waar is Sarah? helpt Laura Stek Rob Timmerman bij zijn zoektocht. Timmerman vaart rond op de Middellandse Zee om mensen te redden die de oversteek van Afrika naar Europa wagen. Sarah, een pasgeboren baby die hij van een boot redt, blijft hem altijd bij. Hoe is het met haar? Waar is ze nu? De podcast is schokkend, afschuwelijk, hartverscheurend, spannend, hartverwarmend en maakt duidelijk waarom het systeem dat we hebben opgetuigd om met vluchtelingen om te gaan, niet deugt en niet werkt.

In Zwermelingen gaat Naomi Steijger op zoek naar de eigenaresse van een Pools dagboek dat met een Bijbel in het Jammerdal is gevonden (alleen al die naam: Jammerdal!). Ook dat levert een schrijnend inkijkje in een veelal verborgen wereld op van mensen die erbarmelijke omstandigheden trotseren om iets dat ‘een beter leven’ zou moeten zijn, te bewerkstelligen. Hoewel Steijger naar mijn smaak soms te theatraal in haar vergelijkingen is, heeft ze wel geweldige audiovondsten toegepast om het verhaal van de bewoners van het Jammerdal extra invoelbaar te kunnen maken.

De lente laat nog even op zich wachten. Voor iedereen die behoefte heeft aan troost en vermaak, is er Het vrolijke winterboek van Margreet Dolman en Dominee Gremdaat. De preken van Dominee Gremdaat geven een andere blik op de wereld en de (kerst)verhalen van Margreet Dolman zijn vermaard.

Samengesteld door yours truly.

NRC schreef: ‘Dit zou ook een psychologiehandboek voor pathologisch ongelukkige mensen kunnen zijn, al zijn de verhalen daar dan net weer te vrolijk voor.’

Opgelet! Paul Haenen en Dammie van Geest staan tot 14 januari op het podium van het Betty Asfalt Complex met de jaarlijkse wintervoorstelling 'Margreet Dolman brengt warmte in de donkerste dagen van het jaar en Dominee Gremdaat wijst de weg naar een evenwichtig 2024!'

Elke avond krijgen de mensen die op het podium hun belevenis delen een boek cadeau! Meer info en tickets vind je hier.

Boeken

Zoek je nog een ander boek voor jezelf of om cadeau te doen? Check dan de boekenpagina. Bestel je een van mijn boeken via de links op mijn website dan krijg ik daar soms een bescheiden centje voor van de online verkopers. Maar je doet me een nog groter plezier door ze bij je lokale boekhandel te kopen! Vaak kan dat overigens ook online.

Bedankt voor het lezen en tot de volgende nieuwsbrief!

Mister Ban

De afgelopen weken ben ik door het leven gegaan als ‘Ibo Ban’ en ‘Mister Ban’. Om onderzoek te doen voor mijn nieuwe boek was ik in het Spaanstalige gedeelte van Latijns-Amerika, waar elke ‘v’ een ‘b’ wordt en het te heet is om ‘Woerden’ uit te spreken.

Het is ontzettend goed gegaan. Ik heb zoveel meegemaakt, ook los van het boek, dat het heerlijk was om dat in korte stukjes te verwerken. Maar omdat er dit weekend een stuk in Volkskrant Magazine stond, leek het me goed om het eerst daar over te hebben, voordat ik jullie in de ‘Ibo Ban’-bus meeneem en hopelijk in de koude dagen van het jaar wat vrolijke warmte kan bezorgen. Je kunt de komende tijd elke zondag (en misschien wel vaker!) een stukje op mijn website (ook te lezen op Instagram en Facebook) verwachten.

Volkskrant Magazine: Kat-en-muis-spel in de kunst

Vlak voor de eerste lockdown in 2020 was ik op de redactie van Volkskrant Magazine om kennis te maken en ideeën te pitchen. Op bijna alles werd enthousiast gereageerd, maar er was vooral interesse in wat ik terloops vertelde over wat we in Frankrijk meemaakten: we hadden een droomplek gevonden, dachten in harmonie met de lokale omgeving te leven, tot onze buren onaangekondigd een enorme muur optrokken. Dát verhaal wilden ze hebben.

Klein leed?

Ik voelde twijfel, want wie zat er op mijn kleine leed te wachten? Maar ik vond het ook spannend: zou het lukken om vanuit mezelf een verhaal te vertellen, dat misschien ook voor iets groters kon staan? Uiteindelijk heeft het stuk twee vervolgen gekregen. Zelden heb ik zoveel reacties gekregen als op die stukken: mails van vreemden die zich herkenden, tips met hoe ik de muur kon opleuken, steunbetuigingen en ga zo maar door.

Buiten mij

Tot die stukken had ik me als journalist en schrijver altijd weggecijferd: ik deed er niet toe, het verhaal dat ik interessant vond om te vertellen, speelde zich per definitie buiten mij af. Maar sinds ik over De Muur heb geschreven, zie ik hoe waardevol het is om je eigen ervaring soms als uitgangspunt te durven nemen.

Fraudeur

In september gebeurde er iets dat ik zich daar weer voor leende. Ik was een paar maanden bezig met tekenen en schilderen, toen ik een email ontving van gerenommeerd kunstenaar Andrew Salgado uit Canada. De mail was verstuurd, vlak nadat ik hem was gaan volgen op Instagram. Salgado vond mijn werk geweldig én wilde wel wat kopen, schreef hij. Het leek te mooi om waar te zijn, maar was het dat ook? Afgelopen zaterdag stond in Volkskrant Magazine het artikel ‘Kat-en-muis-spel in de kunst’ waarin ik verslag doe van wat me overkwam toen ik naar hem terug mailde en ontdekte dat een fraudeur me erin probeerde te luizen.

The Mask

Niet in de krant of online te zien, maar wél hier in de nieuwsbrief is het portret ‘The Mask’ dat onderdeel van het artikel uitmaakt. De fraudeur vroeg me werk op te sturen en ik had op dat moment geen zin meer om iets te mailen waar mijn hart en ziel in zat. Ik zocht een foto van de echte Salgado op en tekende die na met houtskool, maar maakte de ogen zwart. Ik was benieuwd of de fraudeur de echte Salgado, degene wiens identiteit hij/zij had gestolen, zou herkennen en drukte op ‘send’.

De afgelopen dagen heb ik ontzettend veel reacties gekregen op dit artikel, ook van kunstenaars die op een bijna identieke wijze benaderd zijn. Hopelijk helpt het stuk om dit soort fraude zo veel mogelijk bloot te leggen. De politie heeft me alvast laten weten er meer werk van te gaan maken.

Subsidienieuws

Het Amartefonds steunt de totstandkoming van de graphic novel van mijn journalistieke nouvelle The great Marc Evers!

Dat betekent dat Gemma Plum, die het scenario en de tekeningen maakt, en Marloes Dekkers, die de tekeningen inkleurt, weer even door kunnen.

Marc Evers werd op zijn tweede door de psychiater afgeschreven omdat hij een verstandelijke beperking en een autismespectrumstoornis heeft. Zijn ouders moesten hem maar in een instelling onderbrengen. Maar Marcs ouders lieten zich de hoop op een toekomst voor hun kind niet ontnemen en kozen een andere weg. Ze ontdekten dat Marc goed in zwemmen is. Uiteindelijk is hij uitgegroeid tot een van onze grootste Paralympische zwemkampioenen.

We hopen met de verstripping van het levensverhaal van Marc Evers uit Hillegom, een groter publiek te kunnen bereiken.

Er is meer nieuws: Marc heeft zich begin december gekwalificeerd voor de Paralympische Spelen in Parijs! Een ongekende prestatie, want dat betekent dat hij voor de vierde keer mee gaat doen aan de Spelen.

We hopen het stripboek voor de Spelen af te hebben, dus hou deze nieuwsbrief in de gaten, of like deze speciale Facebook-pagina om niets te missen. Hier vind je een voorproefje.

Een schrijversleven in een Frans tiny house

Los van mijn reis, heb ik iedere week een stukje geschreven. Het is fijn om het ritme erin te houden en om een uitingsvorm te hebben. Hieronder vind je alles terug wat er sinds de vorige nieuwsbrief is verschenen.

Tips!

December is een maand waarin alle uitgaven altijd in de hoogste versnelling staan, althans dat is bij mij het geval. Niet alleen zijn er cadeautjes om in te slaan, maar alle apparaten die zich realiseren dat ze alweer een jaar puffende en steunend mee zijn gegaan, geven zo vlak voor Kerst toch nog de geest. En dat terwijl ik probeer te leven volgens het motto ‘less is more’.

Daarom begon ik schoorvoetend aan dit stuk van David Sedaris, want in Shopping for clothes in Tokyo (in The New Yorker) doet hij uit de doeken wat een parade aan vreselijke artikelen hij inslaat. Dat doet hij wel op zijn gebruikelijke grappige manier waardoor ik regelmatig hardop moest lachen én stukjes aan F. moest voorlezen om te zien of hij er net zo om moest grinniken als ik. Aan het eind van het stuk voelde ik een vreemde opluchting: mijn eigen eindejaars-koopziekte viel best mee. Ik had althans (nog) geen bandana aangeschaft waarop plaatjes stonden van fruit en seks...

Over koopziekte gesproken. Tip voor onder de boom voor iedereen die behoefte heeft aan troost en vermaak: Het vrolijke winterboek van Margreet Dolman en Dominee Gremdaat. De preken van Dominee Gremdaat geven een andere blik op de wereld en de (kerst)verhalen van Margreet Dolman zijn vermaard.

Samengesteld door yours truly.

NRC schreef: ‘Dit zou ook een psychologiehandboek voor pathologisch ongelukkige mensen kunnen zijn, al zijn de verhalen daar dan net weer te vrolijk voor.’

Opgelet! Paul Haenen en Dammie van Geest staan tot 14 januari op het podium van het Betty Asfalt Complex met de jaarlijkse wintervoorstelling 'Margreet Dolman brengt warmte in de donkerste dagen van het jaar en Dominee Gremdaat wijst de weg naar een evenwichtig 2024!'
Elke avond krijgen de mensen die op het podium hun belevenis delen een boek cadeau! Meer info en tickets vind je hier.

Boeken

Zoek je nog een ander boek voor jezelf of om cadeau te doen? Check dan de boekenpagina. Bestel je een van mijn boeken via de links op mijn website dan krijg ik daar soms een bescheiden centje voor van de online verkopers. Maar je doet me een nog groter plezier door ze bij je lokale boekhandel te kopen! Vaak kan dat overigens ook online.

Bedankt voor het lezen, fijne feestdagen en tot de volgende nieuwsbrief!

Globetrotter

Op dit moment ben ik druk met het inpakken van mijn koffer. Over een paar dagen vertrek ik naar het buitenland om boek-research te gaan doen. Ik zal een paar weken wegblijven en naar landen toegaan waar ik nooit eerder ben geweest.

Toen ik klein was, kon ik mezelf vermaken met uren bladeren in De Grote Bosatlas en me dan voorstellen hoe het in een ander land zou zijn. Het blijft onwerkelijk dat ik weer een nieuw deel van de wereld ga zien.

Voor dit soort reizen voel ik altijd gezonde spanning: gaat het lukken om de informatie te vinden waar ik naar op zoek ben? Je kunt het nog zo goed voorbereiden, veel hangt toch ook van het moment af, van wie je treft, wat je zegt en hoe hulpeloos je uit je ogen kijkt (daar ben ik gelukkig heel bedreven in 😁).

Ik ben er ook deze keer weer achtergekomen wat een enorm geluk ik heb gehad toen ik in 2014 een fellowship aan het World Press Institute heb mogen volgen. Met acht andere journalisten van over de hele wereld, ondergingen we een extreem intensief (reis)programma in de VS waardoor we een band voor het leven

hebben gevormd (Lees je dit en ben je journalist? Hier vind je meer informatie over de fellowship. Meld je aan!)

Daardoor is er, waar ik ook ter wereld naartoe zou gaan, altijd een van de andere fellows die me helpt, adviseert, van informatie voorziet en aan contacten kan helpen. Andersom is dat ook zo.

Welke landen ik ga bezoeken is nog even geheim, maar als ik terug ben, zal ik erover gaan schrijven zoals ik dat eerder dit jaar ook met India heb gedaan.

Schilderspullen mee

Ik stop deze keer ook teken- en schilderspullen in mijn koffer. Sinds de vorige nieuwsbrief heb ik weer ieder vrij moment zitten tekenen en schilderen. Het is een behoorlijke stroom en het is opvallend dat iets afhebben even een gevoel van opluchting geeft, waarna er alweer drie nieuwe ideeën zich aandienen. Hopelijk blijven die drang en die stroom bestaan.

Er zitten naast tekeningen van Mec (zijn houdingen en uitdrukkingen blijven favoriet) nu ook andere onderwerpen, zoals onze vakantie op Ile-de-Ré tussen.

Een schrijversleven in een Frans tiny house

Ook heb ik weer lekker zitten bloggen. Het blijft heerlijk om zo af en toe iets persoonlijks te delen en dat in een kort verhaal te gieten. Hieronder vind je stukjes die er sinds de vorige nieuwsbrief zijn verschenen.

Tips

Wat weet je van de anatomie van dolfijnen? In de podcast Hooked on Freddie word je meegenomen in een ontzettend bizarre zaak. Allen Cooper, een milieu-activist en dierenvriend die tegen dolfinaria is, wordt ervan beschuldigd onzedelijke handelingen met de wilde dolfijn Freddie uit te hebben gevoerd. Presentator Becky loodst je zeer gedetailleerd door de zaak heen. Vooral de rechtszaak (afl. 4) was zo hilarisch dat ik het af en toe heb uitgeschaterd, mede door Becky’s zeer duidelijke gearticuleerde en verbaasde manier van vertellen. De afleveringen zitten goed in elkaar en bevatten bijna een masterclass van hoe je cliffhangers kunt inzetten om de luisteraar vast te houden. Heeft Allen Freddie echt betast? Of is er meer aan de hand en probeert zijn rivaal die werkzaam is bij een dolfinarium hem erin te luizen? Meer info vind je hier. Er is zelfs een trailer:

Het houdt me al langere tijd bezig: hoe moet je omgaan met kunstenaars wiens werk je fantastisch vindt, maar die monsterlijk gedrag blijken te hebben vertoond. Ik schreef er eerder dit stukje over toen ik worstelde met de muziek van Michael Jackson. Diezelfde dag reageerde er een superfan op het stukje (ze noemde zich ook een ‘Moonwalker’), die niet begreep waarom ik er zo moeilijk over deed en Jackson bovendien volledig vrijpleitte. De podcast Think Twice (en dit stuk in de Volkskrant trouwens ook) was een welkome manier om er opnieuw over na te kunnen denken.

In tien afleveringen loodsen de presentators je door het leven en werk van Michael Jackson. De muziek staat als een huis, ik had gelijk weer zin om het allemaal te gaan beluisteren. Maar ze laten ook zien dat Jackson zijn kunst gebruikte om dat wat hem bezighield te verwerken, inclusief de misbruik-aantijgingen. Het heeft me desalniettemin een nieuwe blik op het werk van Jackson gegeven en me duidelijk gemaakt dat iets niet zwart of wit hoeft te zijn maar ook grijs mag zijn én blijven. Meer info vind je hier.

Goldie is een korte documentaire van The New Yorker waarin een voormalig hard rocker verzorgingshuizen langsgaat om op te treden. Het is een hartverwarmende grappige film over iemand die vrolijkheid en plezier wil verspreiden, ook als er maar tien mensen in de zaal zitten die geen idee hebben wat hen overkomt. Ik werd er alvast blij van. Goldie is gratis te bekijken op Youtube (en hieronder).

In de audio-documentaire Roze of Blauw, onderzoeken Cecile Elffers en Elja Looijestein het fenomeen van de Gender Reveal Parties. Waarom wordt er een feestje georganiseerd om het geslacht van een aanstaande baby bekend te maken?

En hoe verhoudt zich dat tot de tijdgeest waarin gender steeds meer als een spectrum wordt gezien? Het is een onderwerp dat een beetje buiten mijn comfort zone ligt en misschien daarom juist zo’n eye opener was. Ik schreef er ook dit stukje over. Je vindt Roze of Blauw terug bij Docs (een podcast). Het is aflevering 147.

Cadeautip:

Tip voor het najaar: Het vrolijke winterboek van Margreet Dolman en Dominee Gremdaat. Voor iedereen die behoefte heeft aan troost en vermaak. De preken van Dominee Gremdaat geven een andere blik op de wereld en de (kerst)verhalen van Margreet Dolman zijn vermaard. Ook een fijn cadeau dat niet op verlanglijstjes voor de Sint en Kerst misstaat. Samengesteld door yours truly.

NRC schreef erover: ‘Dit zou ook een psychologiehandboek voor pathologisch ongelukkige mensen kunnen zijn, al zijn de verhalen daar dan net weer te vrolijk voor.’

Boeken

Zoek je nog een ander boek voor jezelf of om cadeau te doen? Check dan de boekenpagina. Bestel je een van mijn boeken via de links op mijn website dan krijg ik daar soms een bescheiden centje voor van de online verkopers. Maar je doet me een nog groter plezier door ze bij je lokale boekhandel te kopen! Vaak kan dat overigens ook online.

Bedankt voor het lezen en tot de volgende nieuwsbrief!

Zomerontdekking

Ik hoop dat jullie een heerlijke zomer hebben gehad. Mijn zomer is naast het ontvangen van bezoek en het schrijven aan een boek, óók opgegaan aan de herontdekking van een talent dat ik lang heb genegeerd: tekenen.

Als kind deed ik het graag en veel en was ik er ook best goed in. Zoals dat soms gaat, verloor ik ergens de zin of het vertrouwen in het tekenen. Maar ineens was die terug van weggeweest. Het hielp dat ik bij de Action een oase aan materiaal aantrof voor heel weinig. Dat verlaagde de drempel om gewoon eens wat in huis te halen en te gaan experimenteren.

Inmiddels heb ik twee lessen gevolgd bij kunstenaar Debbie Nijland, die in Frankrijk schilderweken verzorgt op een prachtige, grotendeels zelf gerenoveerde plek. ‘Je zult zien hoe snel je jezelf ontwikkelt als je regelmatig oefent’, schreef ze in ons eerste mailcontact. En het voelt alsof dat klopt.

De spullen van de Action zijn inmiddels allang vervangen door betere materialen. Ineens gaat het in het huis met de roze luiken over pigmenten, over kleurtonen en composities, ook omdat Frank met druktechnieken aan het experimenteren is.

Zo heb ik het gevoel dat ik deze zomer een deel van mezelf terug te hebben gevonden en daar kan geen vakantie tegenop.

Vooralsnog merk ik dat ik vooral op zoek ben naar vrolijkheid, humor en schoonheid. Misschien wel omdat het boek waar ik aan werk over donkere zaken gaat en er zo wat evenwicht in de dag komt.

Op reis!

Het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten heeft mijn subsidie-aanvraag gehonoreerd! Dat betekent dat ik de komende maanden op reis zal gaan om onderzoek te doen voor mijn nieuwe boek. Waar ik naartoe ga, is nog even geheim en wat ik daar ga doen, ook. Maar blij ben ik zeker en zin heb ik ook.

Een van de leukste elementen aan de journalistiek is erop uit te kunnen gaan: plekken bezoeken waar je niet zomaar zou komen, om mensen vragen te stellen die je niet zomaar zou stellen.

Mijn ervaring is dat dingen vaak pas op hun plek vallen als je het in de ogen hebt kunnen kijken, als je de sfeer op hebt kunnen snuiven en je letterlijk op deuren hebt geklopt die telefonisch of elektronisch gesloten zijn gebleven. Soms gaan ze namelijk toch open, omdat je er nou eenmaal bent, en levert dat meer op dan je ooit had kunnen hopen.

Denk bijvoorbeeld aan het bizarre levensverhaal van zeehond Rob dat ik reconstrueerde voor NRC. Pas toen ik in het Duitse Dahme aan de Oostzee vragen begon te stellen over wie zeehond Rob daar in het begin van de jaren ’80 onder haar hoede had genomen, lukte het (met heel veel geluk) die Seehundmutter terug te vinden.

Stichting Grafische Journalistiek

In eerdere nieuwsbrieven kon je al lezen over de verstripping van The great Marc Evers. Gemma Plum heeft het scenario gemaakt en is op dit moment druk aan het tekenen. Marloes Dekkers kleurt die tekeningen in.

Omdat tekenen en inkleuren veel tijd kost, hebben we allerlei fondsen aangesproken. Het Autismefonds en ook het Centrum Beeldende Kunst steunen de totstandkoming inmiddels, maar om meer fondsen aan te kunnen spreken, moesten we een stichting worden. Van dat idee werden we gelijk zeer enthousiast, want met een stichting kunnen we een platform creëren om een lans te breken voor de grafische journalistiek.

Waar een fotograaf en documentairemaker vooral in het moment een gebeurtenis kan registreren, kan een tekenaar in getekende verslaglegging achteraf nog een artistieke dimensie toevoegen. Laat je een gebeurtenis van dichtbij of juist van veraf zien?

Welke emotie is er op de gezichten af te lezen? Welke details vergroot je uit? Welke kleuren voeg je toe, waardoor het beeld een andere lading kan krijgen? Het speelt allemaal mee.

Inmiddels is Stichting Grafische Journalistiek een feit. We hebben een eigen website en we hopen vaker mooie, belangrijke, waargebeurde verhalen in stripvorm te kunnen (helpen) vertellen.

Een schrijversleven in een Frans tiny house

Sinds de vorige nieuwsbrief zijn er nieuwe blogs op mijn website bijgekomen.

Tip!

Deze keer heb ik maar één tip, omdat deze zomer niets anders zoveel indruk op me heeft gemaakt als de podcast Resurrection.

Dane, een Canadese toneelschrijver, krijgt via via het manuscript in handen van een toneelstuk van Daryl Allen. Hij is gegrepen door het stuk en vraagt zich af wie Allen is en waarom hij hem niet kent.

Allen leefde tijdens de Aids-crisis en kwam vroegtijdig te overlijden. Hij lijkt in de verkeerde tijd geleefd te hebben waardoor hij zijn talent en alles wat hij wilde delen, niet voor het voetlicht heeft kunnen brengen. Dane duikt in het verleden van Allen en schroomt niet om gaandeweg ook zichzelf prijs te geven.

Het levert acht prachtige afleveringen op vol twists en turns en momenten waarop ik even op een boomstronk moest gaan zitten (ik luister tijdens het wandelen) omdat ze me zo aangrepen. Kijk ook even naar het logo van deze podcast (het staat boven dit stukje), zelfs dat heeft ergens naar het einde toe een prachtige betekenis.

Resurrection is onafhankelijk geproduceerd en gemaakt en op alle podcast platforms (gratis) te beluisteren. Hier vind je meer info.

Bedankt voor het lezen en tot de volgende nieuwsbrief!

Boeken

Zoek je nog een boek voor jezelf of om cadeau te doen? Check dan de boekenpagina. Bestel je een van mijn boeken via de links op mijn website dan krijg ik daar soms een bescheiden centje voor van de online verkopers. Maar je doet me een nog groter plezier door ze bij je lokale boekhandel te kopen! Vaak kan dat overigens ook online.

Twee jaar blogs

Het was tijdens een van de vele lockdowns dat ik deelnam aan een workshop sociale media voor schrijvers die aan auteurs van Uitgeverij Querido (die The great Marc Evers hebben uitgegeven) werd aangeboden om de pandemie mee door te komen. Er waren allerlei schrijvers van naam en faam die stuk voor stuk lieten weten dat ze weerstand voelden, want het koste zoveel tijd om naast het schrijven van een boek, óók nog jezelf op allerlei kanalen uit te venten om een beetje aandacht te krijgen. Tot die workshop was dat ook mijn grondhouding geweest. Was het niet heel erg ‘kijk mij eens’ als je op die kanalen de hele dag hoog van de toren blies?

De workshop werd gegeven door de sociale media-mevrouw van het CPNB. Zij zei: ‘Ik snap de weerstand, maar je kunt ook denken: ik probeer het gewoon. Kies een platform uit dat je leuk vindt, begin en kijk wat er gebeurt. Je kunt heel makkelijk weer stoppen als je er niets aan vindt.’

Dat was blijkbaar precies wat ik moest horen. Ja, dacht ik, wat heb ik eigenlijk te verliezen? Ik koos voor Instagram omdat ik dat een vriendelijk platform vond. Facebook kun je aan Instagram koppelen, dus dat werden twee vliegen in één klap. Gewoon eens een blogje schrijven, gewoon eens een selfie posten zonder mezelf te veroordelen omdat dat een narcistische bezigheid zou zijn.

Inmiddels ben ik twee jaar verder en schrijf ik elke week met groot plezier wel een of twee blogjes (die inmiddels ook allemaal op mijn website zijn geplaatst ). Het gaat vanzelf. Ik zie iets grappigs, ik hoor iets leuks, er gebeurt iets onverwachts, er doemt een herinnering op en voor ik het weet, zit ik te typen. Als het er eenmaal op staat, heb ik altijd een goed gevoel omdat ik iets heb gemaakt dat er even daarvoor nog niet was.

Het schrijven van blogs werkt bevrijdend. De lat ligt prettig laag en ik vind het, naast de lange verhalen en boeken die ik maak, een uitdaging om iets persoonlijks in een beperkt aantal woorden te gieten (Instagram staat niet meer dan 2200 tekens toe). De bevrijding zit hem juist in het delen van dat persoonlijke, in het je kwetsbaar durven opstellen.

Bovendien levert het regelmatig leuke reacties op van mensen die zich herkennen, die er nog wat vragen bij hebben of het er juist niet mee eens zijn. Ook dat is leuk én bemoedigend.

Toevallig had ik dit stukje net geschreven toen ik de zaterdageditie van de NRC begon te lezen, waarin een heel mooi dubbelinterview met schrijvers Raoul de Jong en Eduard Louis stond (van die laatste heb ik pas het prachtige Veranderen: Methode gelezen, een geweldige aanrader!) waarin de worsteling met de (zelf)veroordeling ter sprake kwam die aan het iets delen van jezelf vast kan zitten. Beide schrijvers gebruiken het persoonlijke om iets groters te willen vertellen. Het interview (leestip!) eindigt met deze quote van Louis: “Het gaat erom dat iedereen die zich bevrijdt de sleutel of het voorbeeld kan geven aan anderen om zichzelf te bevrijden.”

Nu wil ik niet zeggen dat mijn blogs zich met hun belangwekkende boeken kunnen meten, maar ik ben het wel helemaal met ze eens. Dus: voel je schroom om je ervaringen en observaties te delen met anderen? Ik snap de weerstand, maar je kunt ook denken: ik probeer het gewoon. Kies een platform uit dat je leuk vindt, begin en kijk wat er gebeurt. Je kunt heel makkelijk weer stoppen als je er niets aan vindt.

Een schrijversleven in een Frans tiny house

Sinds de vorige nieuwsbrief zijn er nieuwe blogs op mijn website bijgekomen.

Zomerlezen

Frankrijk is wereldwijd het nummer 1 vakantieland. Ieder jaar komen hier miljoenen toeristen genieten van de geschiedenis, de bergen, de stranden, het zalige eten en de wijn.

Hoewel Frankrijk op rij-afstand van Nederland en België ligt, is de cultuur er totaal anders. Hoe werkt de Franse samenleving en hoe zit de volksaard in elkaar?

De VPRO bracht onlangs op sociale media de serie Op zoek naar Frankrijk weer onder de aandacht. Daarin probeert de Nederlandse Parijzenaar Wilfred de Bruijn de Fransen te doorgronden. Ik werkte met hem aan het boek Op zoek naar mijn Frankrijk waarin Wilfred zijn eigen visie op Frankrijk aan de hand van zijn leven in Parijs uit de doeken doet.

Ik bezocht hem regelmatig in de Parijse wijk Belleville, waar hij woonde. Ik interviewde hem over zijn leven en volgde hem door de stad. Waar ik een simpele straat of een mooi park zag, zag hij een hele geschiedenis die hij vol enthousiasme en met geweldige details tot leven kon brengen. En hij wees me op allerlei dingen die je snel over het hoofd zou zien én voor iets groters staan. Waarom hebben Parijzenaars bijvoorbeeld geen deurbel? Je komt het te weten in Op zoek naar mijn Frankrijk.

Ga je op deze zomer vakantie naar Frankrijk of vind je het überhaupt leuk om meer over La France te weten te komen, dan is dit een supertip voor in de (digitale) vakantiekoffer. Eerst een stukje lezen? Dat kan hier als je op ‘inkijkexemplaar’ klikt.

Tips

In de korte film The Diamond van Vedan Rupic vindt Stefan een diamant in de grond, die hij, doordat het gangetje ernaartoe te smal is, er zelf niet uit kan halen. Daarom gaat hij een vriendschap aan met een dwerg. Er is een probleem: die dwerg blijkt claustrofobisch te zijn. The Diamond is absurd en grappig en een aanrader voor iedereen die daar wel voor te porren is.

Ik heb vaker geprobeerd naar fictie-podcasts te luisteren, maar op een of andere manier werkt dat minder goed dan documentaires. Tot ik de podcast Case 63 hoorde waarin topacteurs Oscar Izaac en Julianne Moore de hoofdrollen vertolken.

De een zegt een ruimtereiziger te zijn die de ander, een psychiater, nodig heeft om de mensheid te redden. Een bizar gegeven, maar geweldig spannend uitgewerkt. Want waar de psychiater (Julianne Moore) eerst nog sceptisch is, begint ze steeds meer te geloven wat haar patiënt (Oscar Isaac) haar vertelt. Je wordt voortdurend op het verkeerde been gezet en de cliffhangers zijn zo sterk dat ik niet kon stoppen met luisteren (te vinden op Spotify).

Krijg je ook wel eens een berichtje op sociale media van een jou onbekende maar knap uitziende rondborstige vrouw of een aantrekkelijke gespierde man die graag contact met je willen? En zucht je dan diep en delete je die berichten direct? Dat doen de meeste mensen. Maar sommigen gaan het gesprek wel aan, worden verliefd en maken uiteindelijk geld over.

In de geweldige longread van The Atavist The romance scammer on my sofa probeert Carlos Barragán te achterhalen wie er achter ‘Brian’ zit, de man waar zijn moeder voor is gevallen. Hij komt in Lagos, Nigeria, terecht en leert online zwendelaars kennen die zich ‘Yahoo Boys’ noemen en hem alle kneepjes van het vak bijbrengen. ‘Je moeder was er klaar voor.’

Bedankt voor het lezen, fijne zomer toegewenst en tot de volgende nieuwsbrief!

Boeken

Zoek je nog een boek voor jezelf of om cadeau te doen? Check dan de boekenpagina. Bestel je een van mijn boeken via de links op mijn website dan krijg ik daar soms een bescheiden centje voor van de online verkopers. Maar je doet me een nog groter plezier door ze bij je lokale boekhandel te kopen! Vaak kan dat overigens ook online.